De Europese Centrale Bank (ECB) maakte donderdag bekend de rente op een historisch laag niveau te houden. Een besluit waar niet iedereen het mee eens is, want de inflatie loopt snel op, zeggen critici. Maar wat heeft de rente met de inflatie te maken? En waarom is het erg als de inflatie oploopt?

Wat heeft de ECB donderdag precies bekendgemaakt?

De ECB liet weten dat de centrale bank niet aan de renteknop zal draaiden. Daardoor blijft de belangrijkste rente op het historisch lage niveau staan. Banken kunnen gratis geld blijven lenen bij de centrale bank en moeten zelfs geld toeleggen op spaartegoeden die ze bij de ECB stallen.

Waarom kiest de ECB hiervoor?

De ECB doet dit om ervoor te zorgen dat consumenten en bedrijven hun geld laten rollen, zodat de economie kan blijven herstellen van de coronacrisis, zegt Hugo Erken, hoofd Nederlandse economie bij de onderzoeksafdeling van Rabobank. "Als de rente wordt verhoogd, wordt het voor bedrijven en consumenten duurder om geld te lenen, dus daarmee koel je de economie af."

Klinkt logisch, maar wat heeft dit met inflatie te maken?

De inflatie beweegt over het algemeen mee met de economie, legt Bert Colijn, econoom bij ING, uit. Als het economisch goed gaat, geven mensen meer geld uit. De bakkers, fietsenwinkels en vakantieaanbieders merken dat ze wel wat extra's kunnen vragen voor hun producten, en voeren de prijs op waardoor de inflatie stijgt.

"Bij een lage rente worden consumenten geprikkeld om meer geld uit te geven", zegt Colijn. "Het is immers minder aantrekkelijk om geld op een spaarrekening te laten staan. Daarom wordt de rente gebruikt als een instrument om de inflatie te beïnvloeden."

Goed, de inflatie kan dus stijgen door het rentebeleid van de ECB. Maar is het dan zo erg als de inflatie oploopt?

Economen vinden een inflatie van ongeveer 2 procent doorgaans ideaal. "Je wil in je economie een stabiele prijsgroei hebben", zegt Colijn. Als consumenten en ondernemers kunnen rekenen op een beetje inflatie, weten ze dat hun schulden en investeringen door die prijsgroei relatief steeds kleiner worden. Die hypotheek van 800 euro per maand is nu misschien een flinke hap uit je salaris, maar als je salaris mee blijft stijgen met de inflatie, kun je hem in de toekomst steeds makkelijker betalen.

Toch is te veel inflatie ook niet wenselijk. Erken: "Als de inflatie te sterk stijgt, wordt een economie ook afgeremd. De koopkracht van consumenten gaat dan snel achteruit, de internationale concurrentiepositie kan worden aangetast en uiteindelijk verslechteren de perspectieven op de arbeidsmarkt."

Lopen we door het ECB-beleid het risico dat de inflatie hard oploopt?

Sommige economen zijn daar wel bang voor, legt Erken uit. Die economen tekenen aan dat de prijzen van veel producten, zoals benzine aan de pomp of een biertje op het terras, hard stijgen. Waarschijnlijk zijn die prijsstijgingen van tijdelijke aard, als gevolg van hogere grondstoffenprijzen. Maar volgens de critici weten we niet zeker of de prijzen niet door blijven stijgen.

De piek in de inflatie kan dus eenmalig zijn, maar ook structureel. En als de prijzen door blijven stijgen, krijgen we met structurele hoge inflatie te maken. "Maar er is op dit moment geen sterk bewijs dat dit zal gebeuren", zegt Colijn.

Wat doet de ECB om dat te voorkomen?

"De ECB houdt heel scherp in de gaten wat de prijzen doen", zegt Erken. "Ze gebruiken ook veel informatie uit enquêtes onder huishoudens en bedrijven. En als ze zien dat de angst voor inflatie stijgt, zal de ECB eerst milde signalen afgeven om de inflatieverwachtingen niet verder te laten oplopen."

Voorzitter Christine Lagarde van de ECB zal bijvoorbeeld in een speech aangeven dat de centrale bank de prijzen scherp in de gaten houdt, waardoor de markt gerustgesteld wordt. Erken: "En als het echt nodig is, kan de ECB altijd nog op de rem trappen en de rente verhogen."