Het Europees Parlement zette woensdag als laatste benodigde partij een handtekening onder het nieuwe handelsverdrag met het Verenigd Koninkrijk. Het groene licht vanuit Straatsburg was de laatste formele stap. Hiermee komt een eind aan vijf jaar van gekissebis, gemiste deadlines en toch nog wat extra uitstel. Oftewel: het Brexit-proces is definitief afgerond. NU.nl neemt je nog één keer mee door het hele Brexit-drama.

Hoe het allemaal begint: een Brits referendum

Het inmiddels vuistdikke hoofdpijndossier begint met het hoofdstuk Referendum. De Britse premier David Cameron belooft voor de Lagerhuisverkiezingen van 2015 dat de Britse kiezer over het lidmaatschap van de Europese Unie mag stemmen wanneer zijn Conservatieve Partij de verkiezingen wint.

Hij maakt de belofte in een periode waarin de eurosceptische stem binnen zijn partij steeds luider klinkt en steeds meer Conservatieven overstappen naar UKIP van Nigel Farage. Op de achtergrond speelt de financiële crisis van 2008 en de daaropvolgende golf van strenge bezuinigingen waar Europese regeringen, waaronder de Britse, voor kiezen. Hierdoor neemt het geloof in de 'politieke establishment' af.

Cameron, zelf geen fan van een Brexit, wint de verkiezingen en houdt zijn belofte. Het Brexit-referendum volgt in juni 2016. De uitslag daarvan is inmiddels bekend. "Het spijt me", zegt Cameron na de uitslag tegen de Amerikaanse president Barack Obama en de 27 EU-regeringsleiders. Hij treedt diezelfde dag af.

De eurosceptische Britse politicus Nigel Farage viert feest na het horen van de uitslag van het Brexit-referendum. (Foto: ANP)

De eurosceptische Britse politicus Nigel Farage viert feest na het horen van de uitslag van het Brexit-referendum. (Foto: ANP)
De eurosceptische Britse politicus Nigel Farage viert feest na het horen van de uitslag van het Brexit-referendum. (Foto: ANP)
Foto: ANP

'Vasthoudende' May duwt en trekt, maar krijgt weinig voor elkaar

De energieke Cameron wordt opgevolgd door de ietwat saaie minister Theresa May. Het is aan haar om de tot op het bot verdeelde Britten achter een deal te scharen. De nieuwe premier gaat snel te werk en start op 29 maart 2017 met de vertrekprocedure, die de twee partijen twee jaar geeft om tot een ordelijk vertrek te komen.

De 'Tories' staan er op dat moment goed voor in de peilingen, waardoor May kiest voor tussentijdse verkiezingen. Als die peilingen zich uitbetalen in zetels, dan heeft ze aan haar eigen partij genoeg om een Brexit-deal door het Lagerhuis te krijgen, redeneert ze. Ook dit keer verrast de Britse kiezer de Conservatieve Partij: de 'Tories' verliezen hun meerderheid en worden in het Lagerhuis afhankelijk van andere partijen.

May weet in november 2018 wel een akkoord te presenteren aan het Lagerhuis. In deze Brexit-deal wordt onder meer de rekening voor het Britse vertrek vastgelegd en staat hoe de grens op het Ierse eiland eruit komt te zien na de Brexit. Deze grenskwestie wordt de doorn in het oog van het Brexit-proces en leidt ertoe dat de deal van May tot driemaal toe wordt weggestemd. De artikel 50-deadline wordt in maart 2019 uitgesteld en May stapt twee maanden later op.

Vier jaar Brexit samengevat in opvallende momenten
191
Vier jaar Brexit samengevat in opvallende momenten

Van saai naar bombastisch: Boris Johnson moet Brexit gedaan krijgen

Van energiek naar saai en van saai naar bombastisch: May wordt opgevolgd door Boris Johnson, de geliefde oud-burgemeester van Londen. Johnson, die in tegenstelling tot zijn twee voorgangers campagne voerde vóór een Brexit, weet de onderhandelingen met de EU te heropenen en overeenstemming te bereiken over een nieuwe grensregeling tussen Ierland en Noord-Ierland. Net als May lukt het Johnson echter niet om z'n deal door het Lagerhuis te krijgen. En dus kiest Johnson, net als May, voor tussentijdse verkiezingen.

Driemaal is scheepsrecht voor de Conservatieve premier: zijn campagne die in z'n geheel draait om het afronden van Brexit ("Get Brexit Done") slaat aan en leidt tot een flinke meerderheid in het Lagerhuis. Een maand later, in januari 2020, stemt het Britse Lagerhuis voor de nieuwe Brexit-deal, waarna de Britten op 31 januari klokslag 0.00 uur afscheid nemen van de EU.

Boris Johnson rijdt tijdens de campagne door een muur met een 'Get Brexit Done'-graafmachine. (Foto: ANP)

Boris Johnson rijdt tijdens de campagne door een muur met een 'Get Brexit Done'-graafmachine. (Foto: ANP)
Boris Johnson rijdt tijdens de campagne door een muur met een 'Get Brexit Done'-graafmachine. (Foto: ANP)
Foto: ANP

Ruziën over visvangsten

Met het einde van het EU-lidmaatschap, rest alleen nog de toekomstige handelsrelatie tussen de twee buren. Ook nu is er weer haast geboden: de EU en het VK hebben negen maanden de tijd om tot een handelsdeal te komen. Lukt dat niet, dan dreigt een 'no deal'-situatie, waarbij de handelssituatie terugvalt naar WTO-standaarden. Kort gezegd: handel wordt daarmee moeilijker en duurder.

Na negen maanden aan dreigementen en geruzie over onder meer visquota, rolt er eind december, uiteraard op het allerlaatste moment, een akkoord uit. Naast tariefvrije handel worden de partijen het eens over een speciale regeling voor de Noord-Ierse grens: de Noord-Ieren blijven als enige onderdeel van het VK binnen de Europese douane-unie, zodat er geen grensposten hoeven terug te keren op het Ierse eiland.

Premier Boris Johnson juicht na het sluiten van een handelsakkoord met de EU. (Foto: Boris Johnson)

Premier Boris Johnson juicht na het sluiten van een handelsakkoord met de EU. (Foto: Boris Johnson)
Premier Boris Johnson juicht na het sluiten van een handelsakkoord met de EU. (Foto: Boris Johnson)
Foto: Twitter/BorisJohnson

Ook ná de Brexit nog gekibbel

Typerend voor de hele sage betekent het einde van het proces niet dat het gekissebis over de Brexit voorbij is. Zo is er nog altijd gedoe om de situatie in Noord-Ierland. Johnson wil alsnog een eind maken aan de douanechecks voor producten die tussen Groot-Brittannië en Noord-Ierland bewegen, terwijl hij eerder nog akkoord ging met de aparte status voor de Noord-Ieren.

De Britten besluiten daarop, op eigen houtje, de periode te verlengen waarin Britse bedrijven geen importheffingen betalen voor goederen die Noord-Ierland binnenkomen. Dat schiet bij de EU in het verkeerde keelgat en Brussel onderneemt daarop juridische stappen. Het Brexit-hoofdpijndossier kan dus mogelijk een extra hoofdstuk krijgen.