Kopen is voor starters op de woningmarkt nog steeds voordeliger dan huren, maar een hoop obstakels beletten jonge mensen een huis aan te schaffen. Dat is de conclusie van een rapport dat het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) donderdag uitbrengt. Het belangrijkste obstakel is volgens het onderzoeksbureau de te strenge inkomensnorm die is vastgesteld door de overheid.

Woningkopers kunnen nu een hypotheek krijgen die maximaal 4,5 keer groter is dan hun jaarinkomen. Het EIB vindt dat jammer, "want die normen bieden geen effectieve bescherming voor woningeigenaren". "Er doen zich nauwelijks betalingsproblemen voor en waar dat wel het geval is, biedt het systeem ook nog geen effectieve bescherming", schrijft het onderzoeksbureau.

"Ondanks de explosie van de huizenprijzen in de afgelopen jaren zijn koopwoningen nog steeds niet onbetaalbaar geworden, maar wel onfinancierbaar", zegt een woordvoerder van de EIB. "Waarom maken we het zo moeilijk voor mensen om een huis te kopen?"

'Iemand van 27 blijft geen 27'

Hij betoogt dat er bij de aanvraag geen rekening wordt gehouden met de groei van iemands inkomen. "Iemand die 27 jaar is, blijft geen 27 jaar en inkomens gaan snel omhoog door automatische indexeringen en promoties. Het zijn uitzonderingen bij wie dat niet het geval is."

Daarom moet die inkomensnorm versoepeld worden, vindt het EIB. "Banken zijn absoluut bereid om die norm wat lager te leggen, maar op dit moment mogen ze niet van de overheid. Dat is spijtig, want zo weerhoud je mensen ervan om een vermogen op te bouwen."

EIB stelt drie opties voor

Het EIB berekende dat de hypotheeklasten zonder aflossing voor iemand met een hypotheek van 200.000 euro minder dan 300 euro per maand bedragen. En die lasten blijven gelijk als het inkomen omhooggaat.

Het onderzoeksbureau stelt voor de centrale norm af te schaffen en de banken die zelf te laten bepalen of de norm te handhaven, maar een leeftijdsfactor eraan toe te voegen. Hoe jonger iemand is, hoe minder streng de norm zal zijn.

Als derde optie denkt het EIB aan een starterslening. Deze aanvullende lening overbrugt het verschil tussen de aankoopprijs van de woning en het hypotheekbedrag. In de eerste drie jaar hoeft daar geen rente over te worden betaald en hoeft er nog niet te worden afgelost. "Anders dan soms wordt gedacht, levert de starterslening kopers geen financieel voordeel op bij een hypotheek, maar zorgt die er wel voor dat een starter verder kan reiken", aldus het onderzoeksbureau.