Pensioenuitvoerders APG en PGGM zouden voor in totaal ongeveer 2 miljard euro beleggen in elf bedrijven die activiteiten hebben in Myanmar, waar onlangs een staatsgreep plaatsvond. Onder hen de oliebedrijven Shell en Total. Dat schrijft de Volkskrant op basis van een onderzoek van de organisatie Justice for Myanmar. Beide uitvoerders wijzen er in een reactie aan NU.nl op dat ze niet investeren in Myanmarese bedrijven of de Myanmarese staat.

Naast het Brits-Nederlandse Shell en een aantal Amerikaanse oliebedrijven gaat het vooral om Indiase bedrijven. Zo hebben APG en PGGM, die het vermogen beheren van grote Nederlandse pensioenfondsen, een miljoenenbelang in Adani Ports, de grootste havenuitbater van India. Dat bedrijf kreeg in mei 2019 een project toegewezen om een haven te bouwen in de Myanmarese stad Rangoon. Over de komende vijftig jaar investeert het bedrijf daarvoor 290 miljoen dollar in het Aziatische land.

Ook in een ander Indiaas bedrijf, Bharat Electronics, hebben de pensioenuitvoerders een belang van enkele miljoenen dollars. Dat bedrijf levert technologie aan het Myanmarese leger. Oliegigant Shell zou volgens de onderzoekers rechtstreeks zakendoen met staatsbedrijven in Myanmar, maar die ontkent dat. "Wij hadden ooit activiteiten en een kantoor in Myanmar, maar dat is vorig jaar gesloten", zegt een woordvoerder tegen NU.nl.

'Leger heeft belangrijkste bedrijven in handen'

De investeringen zijn omstreden omdat het leger al jarenlang de eigenlijke macht heeft in het land. In februari van dit jaar werd president Aung San Suu Kyi aan de kant geschoven. Dat leidde al tot flinke volksprotesten de afgelopen maanden. Justice for Myanmar en de Verenigde Naties roepen bedrijven op zich terug te trekken uit het land.

Volgens de VN heeft het leger zowat alle belangrijke bedrijven in handen via twee concerns met een hoop dochterbedrijven. Ook de inkomsten uit export van olie, edelstenen en andere grondvoorraden komen volgens Justice for Myanmar voor het grootste deel bij het leger terecht.

'We beleggen niet rechtstreeks in Myanmar'

APG en PGGM benadrukken in een reactie aan NU.nl dat ze "niet in staatsobligaties of Myanmarese ondernemingen" investeren. "Wij hebben belangen in bedrijven die wereldwijd opereren, waaronder ook in Myanmar", zegt APG.

"Onze grootste klant, pensioenfonds ABP, heeft het respecteren van mensenrechten als belangrijke randvoorwaarde bij het duurzaam en verantwoord beleggen. Daarom voeren wij actief gesprekken met deze ondernemingen over de situatie in Myanmar, die ons wel zorgen baart." APG vraagt de betreffende bedrijven te bewijzen dat er geen banden zijn met het Myanmarese leger en om externe controles toe te staan.

PGGM meldt te bekijken wat het rapport betekent voor zijn beleggingen. "Als er in een onderneming structurele problemen zijn met mensenrechten of ecologie, proberen wij als aandeelhouder om daar verandering in te brengen. Als het probleem blijft, kan dat een reden zijn om er niet langer in te beleggen. Maar dat moeten we nu nog bekijken voor de genoemde bedrijven."