De Europese Commissie (EC) start een inbreukprocedure om het Verenigd Koninkrijk te dwingen zich aan de afspraken over de Noord-Ierse grens te houden. Brussel is boos dat de Britse regering op eigen houtje heeft besloten geen controles in te stellen op wat er met Noord-Ierland wordt verhandeld.

Noord-Ierland hoort bij het VK, maar houdt zich ondanks de Brexit nog aan de regels van de Europese gemeenschappelijke markt. Op die manier hoeven er geen grenscontroles aan de Noord-Ierse grens te komen. Die grenscontroles zouden de broze Noord-Ierse vrede in gevaar kunnen brengen.

Douaniers moeten daarom vanaf volgende maand controleren of producten die er arriveren van Britse bodem wel voldoen aan de eisen van de Europese Unie. Maar daar wil Londen bij nader inzien nog niet aan, omdat anders lege schappen zouden dreigen.

Proces kan eindigen bij Europees Hof van Justitie

De EC is daarover ontstemd en begint een zogeheten inbreukprocedure. Ze stuurt de Britse regering een officiële aanzeggingsbrief met een verzoek om opheldering. Dat is de eerste stap in een proces dat kan eindigen bij het Europees Hof van Justitie.

Londen ontvangt daarnaast een "politieke brief" waarin Brussel zijn beklag doet over de schending door de Britten van het vertrouwen waarop het Brexit-akkoord tussen de EU en het VK berust. Die scheidingsakte bevat ook afspraken over het oplossen van meningsverschillen. Die afspraken worden mogelijk geïntroduceerd als geruststellend antwoord uitblijft.

Grenskwestie is grote hersenkraker

De grenskwestie, een van de grootste hersenkrakers van de Brexit-onderhandelingen, speelt in alle hevigheid op nu het VK zich sinds de jaarwisseling niet langer aan de EU-regels houdt. Londen beweerde in december nog dat wat coulance tot april genoeg zou zijn om de afgesproken controles op goederen die de Ierse Zee oversteken te regelen. Daarom heeft Brussel dat uitstel destijds verleend, zegt een EU-bron.

Als er toch meer tijd nodig is, wil de commissie daar volgens de ingewijde best over nadenken. Als de Britten tenminste een duidelijk plan overleggen wanneer de controles dan wél kunnen beginnen. Maar dat blijft tot dusver uit.

"De EU heeft zich flexibel opgesteld en is bereid dat te blijven doen", zegt de Brusselse bron. "Maar het antwoord van het VK was eenzijdige actie. Het schendt voor de tweede keer binnen zes maanden een internationaal verdrag. Dat heeft het onderlinge vertrouwen geschaad."

De Britten zijn het daar niet mee eens. Coulanceperiodes worden zo vaak verlengd, stellen zij. En Londen moest nu wel zelf in actie komen omdat het overleg met de EU over verlenging maar niet opschoot.