Ongeveer 78.000 huishoudens in Nederland lopen het risico dat ze hun aflossingsvrije hypotheek niet opnieuw kunnen financieren op het moment dat deze afloopt. Ze dreigen dan te moeten verhuizen, waarschuwt de Autoriteit Financiële Markten (AFM) maandag.

Op een totaal van bijna drie miljoen aflossingsvrije hypotheken is dit aantal volgens de toezichthouder "te overzien". Maar de huishoudens in kwestie moeten waarschijnlijk hun huis verkopen. En een deel blijft mogelijk achter met een restschuld, wijst onderzoek van de AFM uit.

De studie betreft een verdieping van eerder onderzoek naar de financiële kwetsbaarheid van huishoudens met een aflossingsvrije hypotheek. Ongeveer de helft van de Nederlandse hypotheekschuld is aflossingsvrij. Veel van deze hypotheken lopen rond 2035 af. Huizenbezitters moeten dan hun lening aflossen of opnieuw afsluiten.

Dit moment kan samenvallen met een lager inkomen of pensioen en hogere hypotheeklasten, doordat mensen dan geen recht meer hebben op hypotheekrenteaftrek. Een deel van hen zal daarom niet zomaar in aanmerking komen voor een nieuwe hypotheek, aldus de financiële waakhond.

Sinds enige tijd geven hypotheekverstrekkers en financieel adviseurs klanten die risico lopen al inzicht in hoe zij dit soort problemen kunnen voorkomen. Het overgrote deel van hen heeft nog tien jaar of langer voordat de hypotheek afloopt. Zij kunnen bijvoorbeeld sneller hun schulden aflossen of sparen. Maar dit is niet altijd realistisch, waarschuwt de AFM. Dit komt doordat het vaak gaat om huishoudens met lage inkomens. Banken zouden deze groep daarom maatwerkoplossingen moeten bieden.

78.000 huizenbezitters lopen 'ernstig herfinancieringsrisico'

De AFM stelt dat ongeveer 157.000 huishoudens onvoldoende financiële middelen hebben als die straks hun aflossingsvrije hypotheek willen financieren met een aflosbare variant. Ongeveer de helft van deze groep lukt dat zelfs niet als hun schuld voor een deel aflossingsvrij wordt doorgerold. Deze 78.000 huizenbezitters lopen daardoor een "ernstig herfinancieringsrisico".

Hoeveel huishoudens na de gedwongen verkoop van hun woning met een restschuld zullen achterblijven, is nu nog lastig te voorspellen. Dat is sterk afhankelijk van de ontwikkeling van de huizenprijzen, zegt de AFM. Deze lopen de laatste tijd flink op. Op basis van de huidige langetermijnramingen gaat het waarschijnlijk om zo'n achttienduizend huishoudens.

De AFM heeft ook onderzocht of het aantal probleemgevallen toeneemt als gevolg van een recessie, hypotheekrentestijging en een scherpe daling van de huizenprijzen. Bij een recessie of rentestijging groeit de groep van 78.000 waarschijnlijk richting de 110.000 en kan het aantal huiseigenaren met een restschuldrisico ruim verdubbelen naar ongeveer 44.000. Bij een zeer diepe en langdurige economische crisis kan die laatste groep zelfs tot circa 147.000 groeien.