Negatieve rentes komen voor steeds meer Nederlanders dichterbij. Lag de grens eerst vaak boven 1 miljoen euro, in de komende maanden gaan klanten van de grootste Nederlandse banken vanaf een paar ton een negatieve rente betalen. Waarom is een negatieve rente nodig, en is dit het nieuwe normaal?

Ten eerste: de gemiddelde Nederlander hoeft zich weinig zorgen te maken om de negatieve rentes, denkt Harald Benink, hoogleraar bankwezen en financiële markten van de Universiteit Tilburg. "Zelfs als je 250.000 euro op je spaarrekening hebt staan, kun je daar nog een positieve rente over krijgen", zegt hij tegen NU.nl.

Hij acht de kans klein dat de "gewone spaarder" snel een negatieve rente moet betalen. "Banken willen de situatie voorkomen dat spaarders geld van de bank halen en onder hun matras leggen", zegt hij. "Die situatie zou heel risicovol zijn. De negatieve rente geldt alleen voor grote tegoeden en ik denk niet dat normale spaarders er last van krijgen."

Maar waar komt die negatieve rente vandaan? Dat de rente zo laag is en soms zelfs negatief, heeft verschillende oorzaken, maar volgens hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam Roel Beetsma is de belangrijkste oorzaak het grote aanbod van geld.

"Uiteindelijk is de rente het gevolg van de verhouding tussen besparingen en investeringen", zegt hij. "Als er meer besparingen zijn, bijvoorbeeld doordat mensen sparen voor hun oude dag, en daar te weinig investeringsmogelijkheden tegenover staan, dan daalt de rente."

Door de vergrijzing zijn er wereldwijd steeds meer mensen die bijna met pensioen gaan en dus een flinke spaarrekening hebben. Omdat de vergrijzing pas rond 2035 zijn piek bereikt, verwacht Beetsma dat de rente ook nog een aantal jaar laag zal blijven.

Rentebeleid van centrale banken

Een andere oorzaak van de lage rente is het beleid de Europese Centrale Bank. "Tijdens de vorige financiële crisis hebben de ECB en de Federal Reserve zeer fors ingegrepen", vertelt Steven Brakman, hoogleraar internationale economie aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Een van de ingrepen was het verlagen van het rentepercentage. "Ze verlaagden dus de rente waartegen banken geld lenen. Daardoor konden banken op hun beurt de rente verlagen, waardoor geld lenen voor consumenten goedkoop werd en wij makkelijker naar de bank zouden gaan om meer te besteden."

Vlak voordat de coronacrisis uitbrak ging het in Nederland en Noord-Europa weer goed met de economie, en kon de rente dus verhoogd worden. "Maar nu zakken we weer in een recessie, dus dit is niet het goede moment om de rente te verhogen."

Gebruik geen oude sok

Toch denkt Brakman dat de rente uiteindelijk wel weer zal stijgen. "Als je kijkt naar een grafiek van de afgelopen tweehonderd jaar, zie je dat de rente altijd zo rond de 3 procent schommelt. Soms zijn er uitschieters, maar historisch gezien is een negatieve rente niet bijzonder en stijgt hij altijd weer."

En wat moet je met je geld doen totdat de rente weer stijgt? "Ik ben geen beleggingsadviseur", zegt Brakman, "maar ik raad mijn familieleden altijd aan om te investeren in zonnepanelen of de verduurzaming van hun huis."

Beetsma zegt dat je je vooral moet afvragen hoeveel risico je wil lopen om toch wat te verdienen aan je spaargeld. "Als je veilig wil sparen, accepteer dan het lage rendement van de banken. Maar als je een hoger rendement wil, ga dan op zoek naar investeringen in start-ups of in ontwikkelingslanden waarvan de economie de komende jaren harder groeit dan die van ons." Stop het in ieder geval niet in een oude sok, zegt hij. "Dan krijg je helemaal geen rente."