Het ESM, het permanente noodfonds voor eurolanden in financiële problemen, kan vanaf begin 2022 worden ingezet als vangnet voor probleembanken in de eurozone. Daarover hebben de ministers van Financiën van de eurolanden (Eurogroep) maandag een akkoord bereikt.

Sinds vorig jaar lag er een principeakkoord op tafel over een hervorming van het ESM in 2024. Hier is echter een verdragswijziging nodig en dat lag politiek moeilijk in Italië. Nu Rome zegt toch te ratificeren, heeft de Eurogroep besloten de nieuwe bevoegdheden twee jaar eerder in te voeren.

Nu kan het ESM alleen landen met leningen te hulp schieten, maar straks ook de EU-instantie voor de herstructurering van probleembanken en afwikkeling van faillissementen van banken. De Europese banken hebben daar een pot voor, het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds SRF, maar als vangnet mag het ESM zo nodig bijspringen met leningen.

Minister Wopke Hoekstra (Financiën) is "zeer content" met het akkoord, zei hij na afloop van de videoconferentie. Nederland stemt in met de herziening, omdat de banken substantieel hun balansen hebben opgeschoond en voorzieningen hebben getroffen om het risico op faillissementen te verminderen. "De voorraad slechte leningen is aanzienlijk omlaaggegaan", zei Hoekstra.

Daarnaast werden de eurolanden het eens over aanvullende maatregelen voor landen waar het aantal slechte leningen, oftewel niet-presterende leningen (npl's), nog verder moet worden gereduceerd. Het gaat met name om Griekenland en Cyprus.

'Voorkomen dat we ook een bankencrisis krijgen'

Hoekstra erkent dat het door de coronacrisis "absoluut waarschijnlijk" is dat het aantal npl's zal toenemen. Veel banken laten hun klanten, zowel bedrijven als particulieren, hun leningen later aflossen als dat nodig is. Het is de vraag hoeveel daarvan ooit nog wordt terugbetaald. Maar de banksector kan door de maatregelen die sinds de kredietcrisis zijn getroffen inmiddels beter schokken opvangen. "We zijn er zeer op beducht dat we boven op de coronacrisis niet ook nog een bankencrisis krijgen", aldus de minister.

Vorig jaar spraken de eurolanden af dat het ESM in de toekomst alleen nog leningen mag verstrekken aan landen met een houdbare staatsschuld. De Eurogroep krijgt ook meer te zeggen over hulpprogramma's, zoals het programma waarmee Griekenland in de afgelopen jaren op de been is gehouden.

Het akkoord wordt op 11 december aan de EU-leiders voorgelegd. Volgens Eurogroepvoorzitter Paschal Donohoe wordt het aangepaste ESM-verdrag in januari getekend. Daarna moet het door de nationale parlementen worden goedgekeurd.