Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) laat vrijdag weten hoe het de Nederlandse economie in het derde kwartaal is vergaan. Zowel het ING Economisch Bureau als de RaboResearch-afdeling van Rabobank verwacht een flinke economische groei. Dat wil niet zeggen dat er sprake is van duurzaam economisch herstel, want de aangescherpte coronamaatregelen zullen volgens ABN AMRO in het laatste kwartaal een negatief effect hebben.

"In onze aanvankelijke ramingen voor het derde kwartaal gingen we uit van zo'n 4 procent groei ten opzichte van het tweede kwartaal, maar gezien de recente cijfers zou dit weleens wat positiever kunnen uitpakken", zegt econoom Marcel Klok van het ING Economisch Bureau. Al komt dat volgens hem vooral doordat de economie simpelweg van een laag niveau in het tweede kwartaal komt.

Bij RaboResearch zijn ze eveneens positief gestemd, want deze economen zetten in op een groei van 6 tot 7 procent ten opzichte van het voorafgaande kwartaal. "Dat is een goede rebound, maar daarmee is de economie nog altijd niet op het niveau van voor de coronacrisis", aldus Rabobank-econoom Carlijn Prins.

Dat ziet ook Klok: "De groei zal niet zo sterk zijn dat de economie in het derde kwartaal weer helemaal terug is op het niveau van eind 2019, want de dip van eerder in het jaar heeft nog steeds gevolgen in het derde kwartaal en ook nu."

Het Economisch Bureau van ABN AMRO verwacht een groei van 4,3 procent op kwartaalbasis. "Dat is eigenlijk een vrij zwak herstel, gezien de diepe krimp in het tweede kwartaal", zegt hoofdeconoom Sandra Phlippen.

"Dat komt deels doordat het virus aan het eind van de zomer alweer oplaaide en de consument nog voordat de overheid ingreep voorzichtig werd. Vervolgens begon de tweede golf hier eerder dan in de rest van de eurozone, waardoor we met restricties te maken kregen die het herstel vervolgens zwakker maakte", voegt Phlippen eraan toe.

'Uitgaven doen was in het afgelopen kwartaal makkelijker'

RaboResearch acht het waarschijnlijk dat het economisch herstel in het derde kwartaal op dezelfde pijlers rust die in het tweede kwartaal juist flink omlaag doken. ING wijst daarbij op de industrie en de detailhandel in het bijzonder, waarbij die laatste sector volgens Klok nu waarschijnlijk groter is dan voor de coronacrisis.

"Een deel van de detailhandel heeft van de coronacrisis geprofiteerd. Denk bijvoorbeeld aan webshops en bouwmarkten. Voor een deel hebben huishoudens het geld dat zij overhielden - van bijvoorbeeld een vakantie die niet doorging - besteed aan andere aankopen", zegt klok.

"Voor de meeste huishoudens geldt dat hun inkomen behouden is, maar dat de mogelijkheden om geld uit te geven in het tweede kwartaal werden beperkt door de sluitingen. Uitgeven was in het derde kwartaal weer wat makkelijker, doordat meer ondernemingen open waren."

Binnen de industrie verwacht ING dat de kleinere sectoren, zoals de leer- en schoenensector, kledingsector, textielsector en drankensector, goed gepresteerd hebben in het derde kwartaal. Dat geldt ook voor de grotere transportsector. Daarnaast rekent Klok op een sterke toename van de export.

'Herstel niet in V-vorm maar in W-vorm'

Hoewel de verwachtingen voor de economische groei in het derde kwartaal hooggespannen zijn, betekent dit niet dat ook een duurzaam economisch herstel wordt verwacht. De aangescherpte coronamaatregelen zullen vermoedelijk roet in het eten gooien.

"Daardoor is er geen sprake van een herstel in een zogeheten V-vorm, zoals eerder dit jaar werd aangenomen, maar eerder van een W-vorm", zegt RaboResearch. Toch verwacht de denktank dat de impact van de maatregelen minder groot zal zijn dan eerder dit jaar. "Veel bedrijven en werknemers zijn meer aan de huidige situatie gewend. Dat gezegd hebbende, de impact mag dan minder zijn, het herstel zal wel minder snel verlopen", aldus Prins.

Ook Klok is somber gestemd over het laatste kwartaal van dit jaar. "Verder vooruitkijkend maakt ons dat nog niet heel positief: de recente contactbeperkende maatregelen hebben een negatief effect op de economische activiteit in het vierde kwartaal."

Vierde kwartaal is 'begin van een dubbele dip'

Phlippen van ABN AMRO ziet een vergelijkbaar scenario en houdt voor het vierde kwartaal rekening met het begin van een zogeheten dubbele dip.

"Onze aanname is dat we nog zeker tot half december in de gedeeltelijke lockdown zitten, net als de landen om ons heen. Dat remt onder meer de exportontwikkeling en dat terwijl de effecten van de eerste golf nog nadreunen. Dat creëert een dubbel effect."

Dat wil volgens Phlippen niet zeggen dat de tweede golf is te vergelijken met de eerste. De industrie blijft draaien en de scholen blijven open, zodat bijvoorbeeld thuiswerken makkelijker gaat. Bovendien zijn mensen meer gewend. Angst lijkt nu een minder grote rol te spelen.

Bij RaboResearch zijn ze ten slotte vooral ook benieuwd naar hoe de arbeidsmarkt zich ontwikkelt. "We hebben de werkloosheid zien oplopen, maar nog niet in extreme mate. Wel zie je steeds meer reorganisaties en dat werkloosheid dus ook mensen met een vaste baan zal raken. Dit heeft ook een economische impact en dat verwachten we uiteindelijk terug te zien in de cijfers."