Ruim 2.500 documenten van de Amerikaanse antiwitwascel FinCEN zijn zondag uitgelekt. De geheime documenten tonen aan hoe banken hun klanten jarenlang hielpen bij het wegsluizen en witwassen van verdacht geld. NU.nl beantwoordt de belangrijkste vragen over deze FinCEN Files.

Wat is FinCEN en hoe zijn de documenten uitgelekt?

FinCEN is een Amerikaanse financiële opsporingsdienst die belast is met het bestrijden van witwaspraktijken. Banken zijn verplicht om verdachte transacties met de Amerikaanse dollar (ook buiten de VS) door klanten te rapporteren. Deze meldingen hoeven echter niet direct te betekenen dat een klant ook daadwerkelijk een misdaad heeft begaan.

Banken hebben een verplichting om te voorkomen dat hun klanten via hun diensten geld kunnen witwassen. Dat doen zij in het geval van Amerikaanse dollar door een zogeheten Suspicious Activity Reports (SAR) in te dienen bij FinCEN.

De ruim 2.500 documenten die zondag zijn gelekt, komen van meldingen die gedaan zijn tussen 2000 en 2017. Het zijn volgens BBC News zeer goed bewaarde geheimen van de internationale bankensector.

Meer dan honderd mediaorganisaties in ruim 88 landen, waaronder Trouw, Financieel Dagblad en onderzoekscollectief Investico, publiceerden tegelijkertijd de bevindingen uit de documenten. De documenten waren gelekt aan nieuwssite Buzzfeed en daarna gedeeld met het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ).

Welke banken komen voor in de documenten?

Bijna alle grote (internationale) banken worden genoemd in de documenten. Onder meer de banken HSBC, JP Morgan, Deutsche Bank, BNP Paribas Fortis, Standard Chartered en de Belgische bank Belfius worden genoemd.

Ook gaan de meldingen over duizenden bedrijven die verspreid zijn over de hele wereld. Het Verenigd Koninkrijk wordt met ruim drieduizend bedrijven het vaakst genoemd.

De belangrijkste conclusies uit de rapporten gaan over banken die frauduleuze financiële schema's ondersteunden. Op deze manier konden miljarden dollars worden witgewassen en weggesluisd.

Zo stond HSBC een Ponzifraude toe en liet JP Morgan het toe dat er ruim 1 miljard dollar werd overgemaakt naar een bedrijf, zonder te weten wat dat bedrijf deed. Dat bedrijf bleek uiteindelijk toe te behoren aan een crimineel die door de FBI werd gezocht.

Waarom komt ING ook voor in de documenten?

De Nederlandse tak van ING wordt voor zover bekend niet genoemd in de documenten, maar wel het Poolse dochterbedrijf ING Bank Slaski. Die bank zou het witwassen van miljarden dollars vanuit Rusland hebben gefaciliteerd.

Een Russisch netwerk zou tientallen miljarden roebels hebben weggesluisd via zogeheten spiegelhandel (op hetzelfde moment valuta kopen en doorverkopen in een andere). Dit geld zou zijn overgemaakt naar offshorebedrijven in Panama en op de Britse Maagdeneilanden. De twee Nederlandse bedrijven Tristane Capital en Schildershoven Finance zouden daarbij als tussenpersonen hebben geholpen.

Eerder zaten de bedrijven volgens de FinCEN Files bij Deutsche Bank, maar eind 2013 werd overgestapt naar de Poolse tak van ING. Door de methode van het Russische netwerk zou honderden miljoenen verdachte dollars zijn weggesluisd en omzeilden ze zo onder meer Amerikaanse sancties.

ING Slaski en ING Groep zeggen tegen de drie Nederlandse media niet te kunnen reageren op individuele gevallen. Wel meldt de bank onderzoek te zullen doen naar de berichten over spiegelhandel. Huidige en voormalige bestuurders van Schildershoven en Tristane zeggen niet inhoudelijk te willen reageren tegen de drie media.

Panama Papers, Paradise Papers, wat maken de FinCEN Files nu bijzonder?

De afgelopen tien jaar brachten grote lekken bij banken en overheden duizenden bedrijven en private personen in de verlegenheid. Onder meer de Paradise Papers (2017) en de Panama Papers (2016) toonden aan hoe grote bedrijven geld wegsluisden, meestal via lege offshorebedrijven.

De FinCEN Files zijn daarin anders, omdat het hierbij gaat om gelekte documenten die van tientallen banken komen. Het is daarom niet één bedrijf dat is genoemd, maar duizenden bedrijven overal ter wereld. De 2.500 documenten die nu zijn gelekt zijn volgens het ICIJ slechts het topje van de ijsberg.

De documenten geven een inzage in hoe banken verdachte geldstromen in de gaten houden. Bovendien geeft het een inzicht in de wijdverspreide corruptie op de financiële markt.

Begin deze maand zei FinCEN al op de hoogte te zijn geweest van de lekken. De Amerikaanse organisatie waarschuwde dat het publiceren ervan verboden is, omdat het de "Amerikaanse nationale veiligheid" in gevaar kan brengen.