De dierentuinen zitten net als andere sectoren die het van de bezoekers moeten hebben, in de hoek waar de klappen vallen. Diergaarde Blijdorp in Rotterdam moet afscheid nemen van een kwart van het personeel. Directeur Erik Zevenbergen die ook voorzitter is van de Nederlandse Vereniging van Dierentuinen (NVD) zegt dat geen van de leden aan reorganiseren ontkomt.

En daarmee is niet gezegd dat ze definitief uit de gevarenzone zijn. "Het is echt niet zo dat dierentuinen niet om kunnen vallen", waarschuwt Zevenbergen. Bij de NVD zijn de dertien grootste dierentuinen van Nederland aangesloten. Naast Blijdorp zijn dat onder meer ARTIS, Ouwehands Dierenpark en de Beekse Bergen.

De problemen bij de leden variëren volgens Zevenbergen van "substantieel tot heel groot". De dierentuinen hebben in de basis allemaal te maken met hetzelfde probleem. Een deel van de inkomsten valt weg terwijl de kosten doorlopen. "Waarbij parken zoals ARTIS en wij heel hoge kosten hebben als erfenis uit het verleden, omdat we een gemeentelijke organisatie waren."

“Investeringen zoals in nieuwe verblijven hebben we op de lange baan geschoven. De sinaasappel is uitgeperst.”

Daardoor is de organisatie groter dan nodig is en dat wreekt zich zeker nu. Blijdorp heeft 180 fte op de loonlijst, waarvan veertig tot vijftig fte moet worden geschrapt. ARTIS, Blijdorp, de Apenheul en Avifauna zijn bovendien stichtingen. "Zonder winstoogmerk, waardoor we geen grote buffers hebben", vervolgt de directeur. Blijdorp draaide volgens hem vorig jaar een goed jaar. "Dan heb je een buffer van een paar ton, misschien 1 miljoen, maar dat was zo weg."

'Alleen onderhoud als hok in elkaar dreigt te donderen'

Voor de loonkosten kon een beroep gedaan worden op de NOW en dat is weliswaar de grootste kostenpost, maar ook de verzorging van dieren en planten loopt in de papieren. "En daar wil je niet op beknibbelen", zegt Zevenbergen. "Op onderhoud bijvoorbeeld hebben we wel fors bezuinigd, daar doen we niks aan tenzij een hok in elkaar dreigt te donderen. Investeringen zoals in nieuwe verblijven hebben we op de lange baan geschoven. De sinaasappel is uitgeperst."

De omzetderving voor de sector bedraagt 150 miljoen euro. "Waarvan we als NVD hebben gezegd dat we 40 miljoen zelf dragen, we zijn tenslotte wel ook ondernemers." Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft voor de hele sector, dat zijn tientallen dierentuinen, 39 miljoen euro beschikbaar gesteld. "Voor het overige deel wendt iedereen zich nu tot lokale overheden. Rotterdam heeft al toegezegd dat Blijdorp een overbruggingskrediet krijgt van een paar miljoen om te overleven en de reorganisatie te kunnen financieren."

Daarmee is de dierentuin flexibeler naar de toekomst toe. Zevenbergen: "Dit jaar dreigt nog niemand echt om te vallen, maar volgend jaar wel, zeker als corona nog blijft."

Reageer op de stelling