ABN AMRO heeft de stoute schoenen aangetrokken en als eerste van de grote banken aangekondigd de rente voor spaartegoeden tot 2,5 miljoen euro terug te brengen tot 0 procent. Een groot verschil is dat niet en het is nog maar de vraag wat klanten ermee zullen doen. "In de beleving van mensen was de rente al 0 procent", zegt onderzoeker Maarten van Rooij van De Nederlandsche Bank (DNB).

Vóór deze stap van ABN was de rente nog 0,01 procent. "Dat betekent dat spaarders op een tegoed van 1.000 euro een rente kregen van 10 cent per jaar", rekent Van Rooij voor.

De afgelopen jaren is onderzocht of Nederlanders hun spaargedrag hebben aangepast omdat de rente al lange tijd laag is. Dat bleek in veel gevallen niet zo te zijn. "Soms hebben consumenten ervoor gekozen extra af te lossen op de hypotheek in plaats van dat geld op een spaarrekening te zetten."

Nederlanders hebben zo'n 370 miljard euro uitstaan aan spaartegoed, blijkt uit cijfers van DNB. Het bedrag groeit al jaren gestaag. Volgens de centrale bank komt dat doordat de bevolking toeneemt en het gemiddelde inkomen ook. "Het deel van het inkomen dat we opzijzetten, is relatief stabiel." Nederlanders sparen vooral om onverwachte tegenvallers te kunnen opvangen.

Sparen niet om er rijk van te worden

"Zoals wanneer de auto of wasmachine kapotgaat", zegt Gabriëlla Bettonville van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud). "We sparen niet om er rijk van te worden." En dat worden we ook al lang niet. "Als de rente negatief wordt, is het een ander verhaal. We pleiten er dan ook voor dat dit niet gebeurt", zegt de Nibud-woordvoerder. "Onderzoeken tonen aan dat mensen dan wel hun geld weghalen."

Van Rooij bevestigt dit, maar benadrukt ook dat het alleen hypothetisch is onderzocht omdat het nog nooit gebeurd is. "Mensen zouden dat zien als oneerlijk en zeggen dat ze dan geneigd zijn om hun geld weg te halen bij de betreffende bank. Maar mensen doen niet altijd wat ze zeggen", nuanceert de DNB-onderzoeker. Spaarders zouden ook kunnen overwegen om het spaargeld voor langere tijd weg te zetten, zodat ze nog wel wat rente krijgen.

We betalen al voor het stallen van ons spaargeld

"Sommigen gaven aan het geld van de bank te halen. Maar als het zover is, zullen ze nog wel drie keer nadenken", meent Van Rooij. Je geld thuis bewaren, is natuurlijk een risico.

Bovendien, zo besluit hij, betalen we al langer voor het bij de bank stallen van ons spaargeld. "Omdat ons geld door de inflatie minder waard wordt en het aanhouden van een rekening ook geld kost. Dus heel rationeel bezien, is de rente al negatief."