De meerderheid van de Nederlandse gemeenten weet niet hoe geld voor thuiszorg in werkelijkheid wordt besteed. Zorgbedrijven hebben door een gebrek aan toezicht gemakkelijk misbruik kunnen maken van de decentralisatie, concluderen Pointer, Reporter Radio en Follow the Money.

In het overhevelen van zorgtaken van het Rijk naar gemeenten in 2015 is weinig aandacht besteed aan toezicht, menen de drie media, die een gezamenlijk onderzoek uitvoerden. Slechts een derde van de 355 gemeenten heeft een toezichthouder die controleert of bestedingen van thuiszorggeld rechtmatig zijn.

Terwijl een doorsnee zorgbedrijf hooguit drie procent winst hoort te maken, waren er in 2018 85 grote zorgbedrijven die minimaal twee jaar op rij ruim 10 procent winst boekten.

Van die 85 bedrijven ontvingen er 39 geld uit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), waaruit bepaalde vormen van thuiszorg worden vergoed. In 2018 werd er in totaal 37,9 miljoen euro vanuit gemeenten overgemaakt aan de zorgbedrijven die opvallend veel winst maakten.

"We hebben de sluizen wel flink open gehad. Dat heeft enorm veel geld gekost: dat is niet naar zorg gegaan, maar vooral naar zorgaanbieders die daar heel rijk van zijn geworden", zegt hoogleraar bestuurskunde Menno Fenger tegen Pointer.

Fenger noemt de decentralisatie "onderschat en ontzettend complex".