Sigarettenfabrikanten kennen verboden vergoedingen toe aan tabakszaken voor goede verkoopresultaten, extra zichtbaarheid en de promotie van hun producten. Alle tien tabakszaken die door de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) zijn onderzocht, hadden zulke afspraken met fabrikanten.

De NVWA stuitte bij de tien tabaksspeciaalzaken op 69 afspraken met negentien fabrikanten. Het ging om extra bonussen als de verkoopresultaten goed waren, de producten een een goed plekje in de schappen kregen en promotiematerialen en promotieacties werden ingezet. De vergoedingen varieerden van een paar honderd tot 3.000 euro per jaar.

Het uitdelen van bonussen en vergoedingen om reclame te maken voor tabaksproducten is verboden in de Tabaks- en rookwarenwet. Omdat de fabrikanten als aanstichter van de overtreding worden gezien, kunnen ze rekenen op boetes van de NVWA, variërend van 45.000 euro tot 4,5 ton.

Het reclameverbod is onderdeel van het tabaksontmoedigingsbeleid, omdat roken zeer schadelijk is voor de gezondheid. Daarom is het ook verboden om tabaksproducten te verkopen aan minderjarigen, zodat zij niet beginnen met roken.

Vier op tien verkopers controleert leeftijd

Slechts vier op de tien verkopers controleert ook daadwerkelijk op de goede manier de leeftijd (met een geldig identiteitsbewijs) en weigert vervolgens de verkoop, blijkt uit een NVWA-onderzoek bij 516 verkooppunten van tabak.

Hiervoor zette de waakhond voor het eerst zeventienjarige testkopers in. Supermarkten leefden de regels het beste na: 73 procent van de minderjarige sigarettenkopers kreeg het product niet mee. In de horeca en vooral bij cafetaria's was het voor minderjarige rokers het makkelijkst om tabak te kopen: in slechts 26 procent van de gevallen werd hun aankoop geweigerd.