Sinds vrijdag is ook het bedrijfsleven om. Werkgevers en werknemers adviseren een vrouwenquotum voor topposities. Welke sleutelmomenten in de emancipatie hebben ons hier gebracht? En van hoe ver komen we eigenlijk?

1956: Ja, we komen van ver. Tot 14 juni 1956 werden vrouwen in overheidsdienst ontslagen op de dag van hun huwelijk. Ze moesten toestemming van hun man hebben om een bankrekening te openen, kleding of apparaten te kopen of alleen op reis te mogen. Alleen voor de dagelijkse boodschappen was geen geschreven machtiging van een echtgenoot nodig.

Met de afschaffing van de Wet handelingsonbekwaamheid werden vrouwen voor de wet volwaardige personen. Vier maanden later werd een andere mijlpaal bereikt: Marga Klompé werd als eerste vrouwelijke Nederlandse minister aangesteld.

1974: De Emancipatiecommissie moet de achterstand van vrouwen in de maatschappij wegwerken. Voor het eerst gaat de overheid zich actief met vrouwenemancipatie bemoeien.

“Dat was wel een schok. In Nederland werd toen voor het eerst gedacht: hoe zit het hier eigenlijk? Moeten wij dit ook doen?”
Claartje Vinkenburg, onderzoeker

2003: Als eerste land ter wereld kondigt Noorwegen een bindend quotum aan om het glazen plafond in het bedrijfsleven aan diggelen te slaan (6 procent van de bestuurders was er vrouw). "Dat was wel een schok. In Nederland werd toen voor het eerst gedacht: hoe zit het hier eigenlijk? Moeten wij dit ook doen?", zegt Claartje Vinkenburg, geaffilieerd onderzoeker bij Atria, een kenniscentrum voor emancipatie en vrouwengeschiedenis. "Als je ons nu vergelijkt met Noorwegen, dan lopen we zo'n 35 jaar achter." Inmiddels is het aandeel vrouwen in de top in Noorwegen ruim 40 procent.

2013: Dat we in Nederland een beetje achterlopen, werd voor het eerst erkend met het invoeren van een wettelijk streefcijfer: 30 procent van de bedrijfstop zou vrouw moeten zijn. Maar de nadruk ligt op 'streef' en er volgen geen sancties als het niet lukt. Uit een onderzoek van Atria dit jaar blijkt dat het weinig zoden aan de dijk heeft gezet. Een karige 13 van de 200 onderzochte bedrijven voldoet eraan.

“We selecteren de beste kandidaten voor de rol”
Quote uit de Topvrouwenbingo

Onderaan het lijstje, met precies nul vrouwen in het bestuur, hangen Dura Vermeer en VolkerWessels. Om de reacties voor te zijn, maakte Atria de topvrouwenbingo, met zestien vaak terugkerende smoesjes. Zoals: "We selecteren de beste kandidaten voor de rol", "Deze sector wordt gedomineerd door mannen, dus het is moeilijk om geschikte vrouwelijke kandidaten te vinden", en "De streefcijfers zijn erg hoog voor deze sector". Dat het gewoon kan, heeft Noorwegen immers al lang bewezen.

Maart 2019: Het is inmiddels "een van de gênantste dossiers die op mijn bureau ligt", zei Minister van Emancipatie Ingrid van Engelshoven dit voorjaar over het gebrek aan vrouwen in de top van het Nederlandse bedrijfsleven. Ze doelde op de bestuurskamers die nog altijd grotendeels zijn gevuld met mannen. In de raden van commissarissen is slechts 18,4 procent vrouw, in raden van bestuur is slechts 12,4 procent vrouw. Steeds weer blijkt de vrouwenemancipatie langzamer te gaan dan verwacht.

“Ik ben blij dat het woord quotum officieel is gevallen”
Claartje Vinkenburg, onderzoeker

September 2019: Daar kan het advies van de Sociaal-Economische Raad (SER) verandering in brengen. De Raad wil dat er een vrouwenquotum van 30 procent wordt ingevoerd voor raden van commissarissen . "Ik ben blij dat het woord quotum officieel is gevallen. Dat werkgevers er nu achter staan, is echt een enorme verschuiving", zegt Vinkenborg. En broodnodig, als het aan haar ligt: "De verspilling van vrouwelijk talent en de oververtegenwoordiging van mannen in de top - en dan met name Jan, Piet en Klaas - is problematisch."

Vinkenburg: "Bedrijven zijn soms pas geïnteresseerd in diversiteit als er aangetoond is dat het iets oplevert. Er moet altijd een businesscase zijn. Maar bij dit thema moet je ook gewoon geloven in gelijke kansen." Voor wie dat te vergezocht is, komt er nu gelukkig ook een extern argument.