Plantaardige melk zit in de lift. Deze week kondigde de Zweedse haverdrinkfabrikant Oatly aan een fabriek in Vlissingen te openen. Zij zijn niet de enige die profiteren van de populariteit van haver.

"De vraag naar haver is enorm toegenomen. Onze productie is in een paar jaar tijd verviervoudigd. De machine draait tien uur per dag," zegt Bert-Jan van Dinter, directeur van het grootste (en enige) Nederlandse verwerkingsbedrijf van glutenvrije haver Vandinter Semo.

Van Dinter is een paar jaar geleden zelf ook bezig geweest met "de havermelktrend", maar vond de markt toen nog te klein. "Het waren voornamelijk mensen met een glutenallergie die haverproducten kochten. We vroegen ons af: wordt plantaardige melk de toekomst? En we dachten van niet. Ik weet niet of je weleens havermelk hebt gedronken, maar het heeft echt een andere smaak dan dierlijke melk. Daar moet je echt aan wennen."

Inmiddels is plantaardige melk duidelijk wel de toekomst. "Vooral jonge mensen eten veel haver", volgens Van Dinter. "Het bevat meer voedingswaarde dan tarwe en bevat (meestal) geen gluten."

Leveringsproblemen door grote vraag

Het is de reden dan haverdrinkbedrijf Oatly zijn eerste Europese fabriek buiten Zweden in Nederland opent. "We hebben de vraag naar onze producten zien groeien in Nederland en de omliggende regio's", zegt Frederik Gustavsson van Oatly.

De afgelopen drie jaar verdriedubbelde de vraag in Nederland. De vraag was zo groot, dat het bedrijf regelmatig met leveringsproblemen kampte. De nieuwe Oatly-fabriek moet toekomstige tekorten voorkomen: het zal per jaar 120 miljoen liter haverdrank voor de Europese markt produceren.

Ter vergelijking: zuivelminnende Nederlanders kochten in 2012 nog 1.133 miljoen liter dierlijke melk, in 2018 was dat met 14 procent gedaald naar 975 miljoen liter, volgens onderzoeksbureau IRI. Bij de Coffee Company wordt volgens Het Parool inmiddels één op de vijf koffies met melk al met plantaardige melk gedronken. Het populairst: havermelk.

Geen stijgende prijzen

Van Dinter ligt niet echt wakker van de gemiste kans: zijn haver wordt gebruikt voor ontbijtgranen, graanrepen, brood en pasta. Zelf havermelk maken heeft volgens ook hem nogal wat voeten in de aarde. "Het punt is dat je een heel zachte haverkorrel nodig hebt om er melk uit te persen. Daarvoor moet ik een nieuwe machine bouwen, een niet-rijp gewas oogsten en die met de juiste techniek - die ik nog niet heb - opslaan."

In 2014 liet hij al een speciale pelmachine bouwen waardoor zijn haver niet 'besmet' raakt met andere, verdwaalde graankorrels. Daardoor kan hij het predicaat glutenvrij voeren. Toen hij met zijn nieuwe machine begon, werkte hij met vijf telers. Inmiddels is dat uitgegroeid tot 26 telers die bij elkaar zo'n 15 hectare aan haver verbouwen. De toegenomen vraag naar haver heeft volgens hem vooralsnog geen invloed op de prijs.

Oatly haalt zijn haver naar eigen zeggen uit Zweden en Finland. Nederlandse haver is volgens Oatly nog te vaak niet volledig glutenvrij, omdat de machines ook andere granen verwerken. Mochten ze toch Nederlandse haver willen gebruiken, dan staat Van Dinter daar zeker voor open. Hij heeft nog geen telefoontje van ze gehad.