Met de keus voor Boris Johnson als premier lijkt het scenario van een Brexit zonder afsprakenpakket met de Europese Unie een reële optie. Maar wat betekent dit eigenlijk precies? NU.nl beantwoordt vragen over een 'no deal-Brexit'.

Dinsdag is het nog precies 99 dagen tot de deadline van de Brexit, die op 31 oktober gepland staat. De eurosceptische Johnson heeft al gezegd dat er geen uitstel meer zal komen, en dat de uittreding met of zonder deal hoe dan ook eind oktober plaatsvindt.

Het kan zijn dat hij deze uitspraak als middel ziet om druk uit te oefenen op de EU, maar de kans is ook aanwezig dat hij een harde Brexit echt als een optie ziet.

Waarom zou een 'no deal'-scenario erg zijn voor het VK?

Omdat hierbij een recessie in het VK volgens verschillende voorspellingen het meest voor de hand ligt.

Dat denkt ook het Office for Budget Responsibility (OBR), dat officiële prognoses doet voor het Britse ministerie van Financiën. Afgelopen maand stelde het dat er bij een harde Brexit naar verwachting minder investeringen gedaan worden door de toegenomen onzekerheid. Ook zouden de opgeworpen handelsbarrières de export remmen.

Het internationaal monetair fonds (IMF) bracht in april een update van de jaarlijkse economische voorspelling naar buiten waarin ook het VK en de risico's van een 'no deal-Brexit' werden genoemd. Conclusie: het land kan door deze optie twee jaar lang in een recessie raken.

Ook daarna is het leed nog niet geleden, stelde het IMF. De keus voor een harde Brexit zou "grote, langdurige negatieve effecten" hebben op zowel het VK als de EU.

Wat betekent dit specifiek?

De economische krimp zou er volgens het OBR onder meer in resulteren dat de overheid 60 miljard pond (ruim 66,8 miljard euro) moet gaan lenen in plaats van 29,3 miljard pond bij een uittreding mét deal. Het verschil in de hoogte van de leningen bij de twee scenario's zou de jaren daarop nog verder oplopen.

Sommige producten zouden in het VK duurder worden voor consumenten. Zo schatte de Britse autobranchevereniging Society of Motor Manufacturers and Traders (SMMT) dat een nieuwe auto gemiddeld 1.500 pond (ruim 1.670 euro) meer gaat kosten bij een 'no deal'-scenario.

Klein voordeel voor de Britten: de 'echtscheidingsbetaling' die ze aan de EU moeten betalen, wordt wel iets lager bij een harde Brexit. Er is dan namelijk geen overgangsperiode afgesproken, omdat de uittreding direct ingaat. Het betekent dat de rekening niet 43,8 miljard euro bedraagt, maar zo'n 12 miljard minder.

Wat zijn gevolgen van voor de EU en andere landen?

Omdat het VK in de EU zit, is de handel nu nog vrij; als je grote hoeveelheid bonen naar Londen wil exporteren, kan dat zonder tarieven te betalen. Bij een Brexit zonder afspraken gaan er van de ene op de andere dag standaardtarieven gelden die zijn vastgelegd bij de wereldhandelsorganisatie WTO.

De "langdurige", negatieve effecten van een harde Brexit gelden volgens het IMF ook voor de EU. In de nieuwste update van de World Economic Outlook noemt de organisatie een 'no deal'-scenario zelfs een van de grootste gevaren voor de wereldeconomie, naast het handelsbeleid van de Verenigde Staten.

De wereldwijde economische groei zou door de harde Brexit in 2019 vertragen tot 3,2 procent, het laagste cijfer in tien jaar. In 2020 zou met 3,5 procent groei mogelijk een licht herstel te zien zijn.

Tussen Ierland en Noord-Ierland dreigt een grens met grenscontroles, omdat de eerstgenoemde wel bij de EU blijft. De angst bestaat dat deze zichtbare grens het conflict tussen de twee landen weer aanwakkert. Economisch gezien zou het vooral voor Ierland slecht nieuws zijn om zo geïsoleerd te raken, maar ook Nederland wordt hard geraakt.

Wat merkt Nederland van een harde Brexit?

De invoertarieven gaan bedrijven en ondernemers uiteraard heel veel geld kosten, en misschien stoppen sommige bedrijven wel met de export naar het VK omdat het te duur wordt.

Het economisch bureau van ING becijferde in maart dat Nederland naast Ierland en België het hardst wordt geraakt bij een 'no deal'-uittreding. Vooral de automobiel- en agrarische sector zouden eronder lijden.

Maar ook de douane krijgt het extra druk. Zo zouden er naar verwachting ruim negenhonderd extra douaniers nodig zijn. Dit is een van de gevolgen die het ministerie van Buitenlandse Zaken afgelopen februari publiceerde.

Bedrijven die handel drijven met het VK, zoals de land- en tuinbouwsector, moeten voor de juiste papieren zorgen. Daarnaast moeten ze rekenen op extra wachttijden aan de grens. Producten en dieren die per vrachtwagen worden vervoerd, moeten bijvoorbeeld beter worden gecontroleerd, wat ook vertraging oplevert. Dat gaat ondernemers geld kosten, en daarmee mogelijk ook de consument.