Het lerarentekort op basisscholen is met 5 procent toegenomen ten opzichte van vorig jaar, concludeerde de PO-raad maandag op basis van onderzoek van DUO Onderwijsonderzoek. Op NUjij - het discussieplatform van NU.nl - reageerden meerdere mensen die werkzaam zijn in het basisonderwijs. Waar ligt volgens hen het probleem?

‘Op de Pabo zou het over pedagogiek moeten gaan’

  • Wie: Simone Zwart
  • Wat: Onderwijsondersteuner
  • Waar: Gemeente Haarlemmermeer

Simone Zwart geeft les op een openbare basisschool in de gemeente Haarlemmermeer. Het lerarentekort is daar goed merkbaar. "Op het moment hebben twee groepen geen vaste leraar. Als het zo doorgaat, moeten we kinderen of zelfs hele klassen naar huis sturen."

Uit het onderzoek van DUO Onderwijsonderzoek blijkt dat een op de vier schoolbesturen noodgedwongen onbevoegden voor de klas zetten. Ook Zwart is officieel onderwijsondersteuner en dus niet bevoegd om voor de klas te staan. Door het tekort is ze echter genoodzaakt om samen met een duopartner groep 8 op zich te nemen.

“Op de Pabo heb je het veel over bloemetjes en bijtjes”
Simone Zwart

De oorzaak van het groeiende tekort ligt volgens Zwart grotendeels bij de Pabo. De opleiding is volgens haar niet voor iedereen aantrekkelijk. "Op de Pabo heb je het veel over bloemetjes en bijtjes, terwijl het vooral over pedagogiek zou moeten gaan."

Ook liep ze tegen strenge regels aan, waardoor ze met de opleiding is gestopt. "De Pabo keurt je werkplek niet goed als stage, terwijl sommige mensen die al werkzaam zijn in het basisonderwijs hun banen echt niet kunnen opgeven."

De oplossing leek voor Zwart te komen met de nieuwe opleiding tot Pedagogisch Educatief Professional (ADPED). Na deze opleiding, die geschikt is voor studenten met een verwant diploma mbo-niveau 4, mag je officieel voor de klas staan. "Helaas hebben schoolbestuurders nog weinig vertrouwen in deze opleiding."

'Het salaris moet worden gelijkgetrokken'

  • Wie: Patrick van den Hoorn
  • Wat: Schoolleider
  • Waar: de Veluwe

Patrick van den Hoorn is schoolleider op een basisschool op de Veluwe. Voor na de zomer heeft hij nog genoeg leerkrachten kunnen vinden, maar de poel met invalkrachten begint op te raken. "Vanaf oktober zijn alle invallers volgeboekt. Dit zorgt voor extra druk bij leerkrachten: ze melden zich bijvoorbeeld alleen ziek als ze echt heel erg ziek zijn."

Door die druk wordt het ook lastig voor leraren om te verbeteren. "Ze professionaliseren zich minder snel omdat ze bang zijn om een hele dag te missen. De enige oplossing is om een groep naar huis te sturen. Of ik val, terwijl ik schoolleider ben, in voor de klas."

“Ze professionaliseren zich minder snel omdat ze bang zijn om een hele dag te missen”
Patrick van den Hoorn

De stijging is volgens de schoolleider op meerdere manieren tegen te gaan. Om het vak aantrekkelijk te maken, moet het salaris volgens hem worden gelijkgetrokken met het voortgezet onderwijs. "Als mensen een studie kiezen, dan wegen ze toch het uiteindelijke salaris af. Het salaris van het voortgezet onderwijs is echt aantrekkelijker."

Ook op andere vlakken moet het onderwijs volgens Van den Hoorn meer op het voortgezet onderwijs gaan lijken. Zo is er in het voortgezet onderwijs meer ruimte voor administratie en voorbereiding tijdens werkuren. "We vragen nu te veel van ze."

Van den Hoorn wil dat al het onderwijs openbaar wordt gemaakt. "We moeten als een geheel gaan samenwerken. In mijn regio, de Veluwe, zit een stuk Biblebelt. Prima verder, maar de geslotenheid van sommige scholen maakt wel dat er niet op een breed vlak met elkaar wordt samengewerkt."

'Nieuwe leraren worden aan hun lot overgelaten'

  • Wie: Sanne van de Water
  • Wat: Basisschoolleraar
  • Waar: Rotterdam

Sanne van de Water, leraar op een basisschool in Rotterdam, is hard bezig met het vinden van een nieuwe baan. Door de werkdruk is er volgens haar weinig tijd voor persoonlijke aandacht voor kinderen. "Ik heb passie voor het vak, maar kom elke keer van een koude kermis thuis."

Ook op de school van Van de Water is het lerarentekort een groot probleem. "Bij ons op school gaan een aantal mensen weg. Er zijn echter nog geen vervangers gevonden. En dat twee weken voor het eind van het schooljaar."

Een deel van het lerarentekort kan volgens de PO-raad de komende weken alsnog worden weggewerkt, maar de scholen verwachten voor 1.383 vacatures helemaal geen leraren te kunnen vinden. Vorig jaar ging het nog om 1.262 vacatures.

“Door een tekort aan begeleiders worden nieuwe leraren aan hun lot overgelaten”
Sanne van de Water

Een stagiaire, die nog niet klaar is met haar opleiding, gaat op de school van Van de Water lesgeven. Volgens Van de Water kan dit ten koste gaan van het niveau van het onderwijs. "Door een tekort aan begeleiders worden nieuwe leraren aan hun lot overgelaten, met slechte routines tot gevolg."

Het lerarentekort heeft volgens Van de Water twee oorzaken: de werkdruk en de negativiteit van de maatschappij. "Als je op een verjaardag vertelt dat je een leerkracht bent, dan roepen ze: ‘Jij kan lekker veel op vakantie!’ Er wordt voor het gemak vergeten dat je in die vakanties ook je lessen moet voorbereiden."