Opnieuw heeft de Italiaanse regering het op een akkoordje weten te gooien met de Europese Unie, maar waarschijnlijk is Rome nog niet af van de Europese bemoeienis. Nadat Italië twee keer bijna een procedure aan de broek kreeg om de begroting van 2019, staat de begroting van 2020 voor de deur. En die is nog een stukje ambitieuzer dan de vorige.

Een grote meevaller voor Italië afgelopen woensdag: na lang gesteggel kwam Rome met een flink aangepaste begroting en besloot de Europese Commissie (EC) om de disciplinaire procedure tegen het Zuid-Europese land niet door te zetten. Een periode die de positie van Italië in Europa verder zou hebben ondermijnd, werd zo afgewend.

En de Italiaanse coalitie van Lega en de Vijfsterrenbeweging werd meteen beloond. De rente op Italiaanse leningen, die al langer daalde, ging verder omlaag. Aandelen van Italiaanse banken, de grootste houders van Italiaanse staatsleningen, vonden de weg omhoog.

“Dat zijn natuurlijk allemaal redelijk zweverige maatregelen”
Michiel van der Veen, econoom Rabobank

Economieminister Giovanni Tria sprak dan ook van een "geweldige dag" voor Italië. De inzet van de overheid zou twee keer beloond zijn, namelijk door het laten vallen van de disciplinaire procedure en de lagere leenkosten voor Rome.

Miljarden aan belastingverlagingen en hogere uitgaven

Maar is het euvel hiermee uit de lucht? Waarschijnlijk niet. De echt ambitieuze plannen van vicepremiers Matteo Salvini van Lega en Luigi di Maio van Vijfsterrenbeweging komen waarschijnlijk volgend jaar.

Salvini wil voor ten minste 10 miljard euro aan belastingverlagingen doorvoeren. Daarnaast staat een groot deel van de extra uitgaven die de partijen willen doen waarschijnlijk voor volgend jaar op de planning.

Maar tegenover deze maatregelen staat vooralsnog weinig dat de overheidsfinanciën verbetert. Zo zou het hoogste btw-tarief automatisch worden verhoogd wanneer het begrotingstekort te hoog uitvalt. Een verhoging van 22 procent naar 24 procent zou maar liefst 23,3 miljard euro waard zijn, maar Salvini en Di Maio willen hier niet aan.

Voor 15 oktober moet Italië met een plan komen

Maar zowel Salvini als Di Maio zegt dit tegen te gaan houden, dus moeten de inkomsten ergens anders vandaan komen, anders dreigt een begrotingstekort dat kan oplopen tot 3,5 procent. Vóór 15 oktober moet Italië met een plan komen.

ING-econoom Paolo Pizzoli acht de kans dan ook hoog dat er opnieuw problemen ontstaan. Plannen om de financiën te verbeteren zijn vooral vaag. "Zoals de zaken er nu voorstaan, zal het ontwikkelen van een fiscaal verantwoord 2020-budget een uitdaging zijn", aldus Pizzoli.

Ondertussen verslechtert de Italiaanse economie. De economische groei stagneert en nadat Italië eind vorig jaar al in een lichte recessie terechtkwam, zal de economie de komende tijd waarschijnlijk maar lichtjes groeien of zelfs krimpen. Minder groei betekent minder belastinginkomsten, maar ook een hoger begrotingstekort omdat dit cijfer wordt gemeten in een percentage van het bruto binnenlands product (bbp).

'Italië moet met hele rits aan nieuwe maatregelen komen'

Michiel van der Veen, econoom bij Rabobank, denkt dat de Europese Commissie met het akkoord ook vooral wilde voorkomen dat er verkiezingen zouden komen. De Lega van Salvini doet het goed in de peilingen en lokale verkiezingen. Nieuwe verkiezingen zouden er weleens voor kunnen zorgen dat bijvoorbeeld de gematigde premier en minister van Financiën het veld moeten ruimen.

Maar ook Van der Veen ziet dit vooral als een kortstondige oplossing. "Volgens voorspellingen gaat Italië uitkomen op een tekort van 3,5 procent in 2020. Ze moeten gewoon met een hele rits aan nieuwe maatregelen komen", aldus de Rabobank-econoom.

"Op dit moment zijn ze met voorstellen gekomen om de begroting voor 2019 aan te passen met hoger dan voorziene inkomsten en lager dan voorziene uitgaven aan sociale zekerheid. Dat zijn natuurlijk allemaal redelijk zweverige maatregelen waarvan we allemaal nog maar moeten zien hoe dat uit gaat pakken."