De Eerste Kamer is er nog niet helemaal van overtuigd dat de nieuwe Arbeidswet van minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) ervoor zal zorgen dat er meer vaste arbeidscontracten komen ten koste van flexwerk.

Dat bleek maandagavond tijdens de behandeling van de wet in de senaat. Het dichten van de kloof tussen vast werk en flexwerk, zoals tijdelijke contracten, uitzendkrachten, payrolling, oproepkrachten en zzp'ers, is juist het belangrijkste doel van de wet.

Koolmees pakt bijvoorbeeld payrolling aan door deze arbeidsvorm gelijk te trekken met de arbeidsvoorwaarden van het bedrijf waar de payroller voor werkt. Payrolling wordt zo duurder en dus onaantrekkelijker voor een werkgever.

Werkgevers moeten straks ook een hogere WW-premie betalen wanneer zij iemand in dienst hebben. Ook bouwen werknemers rechten voor een ontslagvergoeding op vanaf de eerste dag dat zij werken, in plaats van na twee jaar.

Koolmees wil flexwerk duurder en minder aantrekkelijk maken

De afgelopen jaren is het aandeel werknemers met een vast dienstverband geslonken, terwijl het aantal werknemers met een flexcontract is toegenomen van ruim een miljoen in 2003 tot bijna twee miljoen in 2018.

Pas in het eerste kwartaal van dit jaar lijkt het tij voorzichtig te keren. Koolmees wil echter niet afwachten of deze trend doorzet. Hij wil met zijn wet flexwerk duurder en dus minder aantrekkelijk maken.

Aan de andere kant wordt het voor werkgevers iets makkelijker om werknemers te ontslaan. Nu mag dat enkel op basis van één reden, straks mogen zij verschillende gronden bij elkaar optellen. In het regeerakkoord werden daar al afspraken over gemaakt. De Tweede Kamer ging hier begin dit jaar mee akkoord.

Coalitiepartijen zijn kritisch

Verschillende senatoren, van de oppositie en de coalitie, vrezen echter dat de problemen van payrollers zich zullen verplaatsen naar uitzendkrachten (schijnuitzendkrachten) en zzp'ers (zzp-schijnconstructies).

Vooral regeringspartijen VVD en ChristenUnie hadden het over dit zogenoemde 'waterbedeffect', maar ook coalitiegenoten D66 en CDA waren kritisch op dit punt. De Raad van State waarschuwde hier ook al voor.

In NRC lieten payrollbedrijven maandag al weten de nieuwe wet inderdaad op die manier te willen omzeilen.

Minister moet met voorstellen komen

Om dit probleem te tackelen, vroeg de gehele Eerste Kamer onder aanvoering van de VVD aan Koolmees om nog voor de zomer met uitgewerkte voorstellen te komen, die zzp'ers aan de onderkant van de arbeidsmarkt beschermen en schijnzelfstandigheid tegengaan.

De bewindsman kon niet anders dan hiermee instemmen, ook al weet hij hoe lastig dit is. Er wordt op de ministeries van Sociale Zaken en Financiën al jaren gewerkt aan nieuwe regels voor zzp'ers, maar keer op keer blijkt er geen goede oplossing te zijn. Daardoor wordt wetgeving steeds opnieuw uitgesteld.

Volgende week dinsdag stemt de Eerste Kamer over de nieuwe Arbeidswet. De senaat komt dan nog in de oude, huidige samenstelling bijeen. De coalitie heeft inmiddels geen meerderheid meer, omdat de VVD de omstreden senator Anne-Wil Duthler uit de fractie heeft gezet. In de Tweede Kamer kreeg de coalitie steun van de SGP en FVD.