Dinsdag doet de rechter uitspraak in de zaak die Ryanair-piloten aanspanden tegen de budgetmaatschappij. Ze eisen in totaal enkele miljoenen euro's compensatie voor financiële en immateriële schade. NU.nl zet op een rij wat er aan deze eis voorafging.

Zomer 2018: Personeel komt in opstand

Het rommelt al maanden bij de Ierse luchtvaartmaatschappij. In heel Europa komt personeel in opstand, van het cabinepersoneel tot piloten.

De arbeidsomstandigheden zijn slecht, zeggen ze. Zo moeten werknemers zich erg flexibel opstellen. Ze kunnen hun vakantiedagen niet zelf uitkiezen en ze kunnen van de een op de andere dag overgeplaatst worden naar een andere plek in Europa.

Het personeel wil onder meer dat het bedrijf niet langer het Ierse recht toepast, omdat dat vaak minder bescherming biedt dan het nationale recht, zoals dat van Nederland.

Ook willen de piloten niet meer als schijnzelfstandigen werken. Op de basis in Eindhoven werken in de zomer van 2018 nog 49 piloten, van wie 36 in vaste dienst. De rest werkt via een uitzendbureau.

Tot dat moment heeft Ryanair zich altijd verdedigd door te stellen dat andere budgetmaatschappijen het slechter doen, maar dat slikt het personeel niet langer.

Augustus 2018: Nederlandse piloten staken

Op 10 augustus staken de Nederlandse piloten van Ryanair, waarmee ze hun Ierse, Duitse, Zweedse en Belgische collega's volgen.

Na de aankondiging stribbelt de Ierse prijsvechter eerst nog tegen, omdat de vakantieganger er de dupe van zou worden. Maar de rechter geeft de piloten gelijk. Ze mogen het werk in deze drukke periode neerleggen. Wel moeten ze voortaan stakingen minstens 72 uur van tevoren aankondigen in plaats van een dag voor de acties.

Toch weet Ryanair het slim te spelen: reizigers vanuit Nederland zullen niets van de staking merken, doordat er vanuit andere landen vervangers worden ingevlogen. De 22 vluchten die anders ontregeld zouden zijn, gaan dus gewoon door. Dat mag van de rechter overigens in het vervolg niet meer.

September 2018: 'Geen reactie vraagt om een nieuwe staking'

De budgetmaatschappij reageert niet op de pilotenstaking. Actievoerders zien het als aanleiding voor nieuwe stakingen. "Als je niets van ze hoort en je gaat overleggen met Europese collega's, wat kun je dan meer doen dan het plannen van nieuwe acties?", vraagt de woordvoerder van Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers (VNV) zich hardop af.

Op vrijdag 28 september is het opnieuw zover. Nederlandse piloten sluiten zich aan bij de staking van het cabinepersoneel, omdat er volgens pilotenvakbond VNV niets aan de situatie is veranderd.

Ryanair strijkt de actievoerders tegen de haren in door opnieuw stakingsbrekers in te zetten, ook al oordeelde de rechter eerder dat dit niet is toegestaan. De pilotenvakbond stapt naar de rechter.

Oktober 2018: Basis in Eindhoven gaat sluiten

Dan kondigt Ryanair ineens aan zijn basis in Eindhoven per 5 november te sluiten. De piloten worden overgeplaatst. Vluchten van en naar Eindhoven worden nog wel aangeboden, maar worden uitgevoerd door personeel uit andere landen. Vakbonden zijn kritisch: ze zien de sluiting als een manier om onder het bieden van werknemersrechten uit te komen.

Ryanair verdedigt zich door te zeggen dat het bedrijf alle piloten een vervangende baan heeft aangeboden. "Als ze niet kiezen voor de overplaatsing, zullen we hun wensen respecteren. Maar er zullen geen banen zijn in Eindhoven."

Zeventien piloten spannen een kort geding aan. Ze willen dat de rechter hun overplaatsing naar het buitenland verbiedt, en hierin krijgen ze gelijk. De rechter oordeelt verder dat Ryanair geen goede bedrijfseconomische redenen heeft om de basis te sluiten.

November 2018: Oproep tot 'vrijwillig' ontslag

Ryanair houdt vast aan het besluit om Eindhoven te sluiten. De Ierse budgetmaatschappij stuurt de piloten een brief waarin ze voor de keuze worden gesteld "vrijwillig" een andere uitvalsbasis te kiezen of een ontslagprocedure in te gaan. De piloten moeten hun keuze binnen enkele dagen maken, anders wordt de ontslagprocedure gestart.

Ryanair stelt zich te houden aan de uitspraak van de rechtbank in Den Bosch door de piloten niet een transfer naar een andere basis op te leggen. De piloten stappen opnieuw naar de rechter.

Maart 2019: UWV geeft piloten gelijk

Nederlandse piloten die voor Ryanair vlogen, krijgen gelijk van het UWV. De vliegmaatschappij mag ze niet om economische reden ontslaan. Ze moeten worden doorbetaald.

Volgens de rechter lijkt het er ook op dat het bedrijf de werknemers ontsloeg uit rancune voor de twee stakingsrondes. Conclusie: Ryanair moet de vliegers gewoon in dienst houden.

"Wij zien ook eventuele toekomstige juridische procedures met vertrouwen tegemoet", schrijft vakbond VNV in een persbericht, alsof een tegenoffensief van de luchtvaartmaatschappij al in de maak is. En jawel: Ryanair laat die dag ook weten zich niet neer te leggen bij de uitspraak van het UWV.

Compensatie voor 'intimidatie en slecht werkgeverschap'

Eind maart spannen negen piloten een nieuwe zaak tegen Ryanair aan. Ze willen ontslagen worden en eisen hierbij een schadevergoeding van een paar miljoen euro. De piloten verwijten het bedrijf intimidatie en slecht werkgeverschap.

De piloten vinden dat Ryanair hun het leven zuur heeft gemaakt. Ze hebben een stressvolle periode meegemaakt waar ze voor willen worden gecompenseerd. Ook zijn de piloten bang dat ze bij andere maatschappijen weer onderaan de ladder moeten beginnen. Ze vragen daarom ook om een compensatie voor financiële schade.