Het koopkrachtplaatje dat het Centraal Planbureau (CPB) in 2018 voor dit jaar had geraamd, blijft ondanks een hogere energierekening hetzelfde. Huishoudens gaan er nog steeds ongeveer gemiddeld 1,6 procent op vooruit.

Van alle huishoudens gaat nog altijd 96 procent erop vooruit, zoals vorig jaar al bekend werd gemaakt. De stijging is met name te danken aan hogere lonen, meldt het planbureau dinsdag in een raming. Volgend jaar komt daar nog eens 1,3 procent koopkracht bij.

Er werd uitgekeken naar de koopkrachtcijfers, omdat twee weken geleden bekend werd dat de energierekening voor dit jaar waarschijnlijk veel hoger uitvalt dan aanvankelijk door het kabinet werd gemeld. Er komt per jaar niet ruim 100 euro bij zoals minister Eric Wiebes (Klimaat) had gezegd, maar 330 euro.

Het kabinet baseerde zich op cijfers van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), maar dat waren gegevens uit 2017. In de tussentijd zijn de marktprijzen voor stroom en gas harder gestegen dan aanvankelijk werd verwacht en blijkt nu ook dat er meer energie wordt verbruikt dan verwacht. Het kabinet had "minder stellig" moeten zijn, zei Wiebes achteraf.

Het CPB gebruikt eigen cijfers om de koopkracht mee uit te rekenen. Het planbureau heeft dus geen verouderde energietarieven gebruikt, waardoor het beeld ten opzichte van de vorige raming nauwelijks is veranderd.

Veel scepsis over koopkrachtbelofte

Maar er was ook direct veel scepsis, omdat de boodschappen duurder worden vanwege het hogere btw-tarief en de energielasten stijgen. Bovendien viel de koopkracht de afgelopen jaren achteraf bezien steeds lager uit dan van tevoren was aangekondigd. Dat had vooral te maken met een hoger uitvallende inflatie.

Bewindslieden zijn inmiddels voorzichtiger als het om koopkracht gaat. Premier Mark Rutte sprak in februari tijdens zijn wekelijkse persconferentie over "voorspellingen", nadat de misrekening bekend was geworden. "Die gaan nooit helemaal uitkomen, daar is nooit een garantie op", aldus Rutte.

Economische groei koelt af

Het CPB heeft wel de voorspelling voor de groei van de economie opnieuw verlaagd. Voor zowel dit jaar als volgend jaar verwacht het bureau een groei van 1,5 procent.

Een half jaar geleden zag het CPB de verwachte economische groei nog een stuk rooskleuriger in. In de raming van juni vorig jaar voorspelde het instituut nog een economische groei van 2,7 procent voor 2019. De groei lag jarenlang boven de 2 procent.

In de loop van het jaar werd die voorspelling stapsgewijs verlaagd naar 2,2 procent in december. Eerder werd al opgemerkt dat de piek van de economische groei achter ons ligt.

Volgens het CPB groeit de internationale handel in een lager tempo en is dat zichtbaar in de Nederlandse uitvoer. Ook hebben internationale onzekerheden, zoals het handelsbeleid van de Verenigde Staten, de aanstaande Brexit en de groeivertraging van de Chinese economie invloed.

'Economie kan tegen een stootje'

"De economie schakelt terug naar een normaler toerental, maar kan tegen een stootje", zegt Laura van Geest, directeur van het CPB.

De koopkracht stijgt dit jaar gemiddeld met 1,6 procent en volgend jaar met 1,3 procent. Vorig jaar kwam de koopkrachtstijging nog uit op 0,3 procent.

De werkloosheid in Nederland blijft laag, verwacht het CPB. Voor dit jaar wordt net als in 2018 een werkloosheid van 3,8 procent voorzien. In 2020 kan het aandeel weer licht oplopen naar 4 procent.