Goede doelen zijn bang dat de conceptwet Transparantie maatschappelijke organisaties donateurs doet afhaken of aanzet tot lagere schenkingen. De wet verplicht charitatieve instellingen om donateurs die meer dan 15.000 euro geven met naam, woonplaats en hun donatiebedrag openbaar te maken.

De directeuren van Natuurmonumenten, KWF en Amnesty doen maandag gezamenlijk hun beklag over de mogelijke invoering van de wet. De zorgen worden sectorbreed gedragen, zegt voorzitter van brancheorganisatie Goede Doelen Nederland Jan van Berkel tegen NU.nl. "Het concept is onacceptabel en moet zo snel mogelijk van tafel."

De conceptwet moet geldstromen naar instellingen die afhankelijk zijn van giften in kaart brengen; van scoutingclubs tot goede doelen en kerken. Waar de wet vooral voor bedoeld zou zijn, is om verdachte buitenlandse financiering van moskeeën tegen te gaan.

"Alsof je met een kanon op een mug schiet", zegt Bjørn van der Boom van Natuurmonumenten. "Dit is echt krankzinnige wetgeving."

Privacy en veiligheid in het geding

'Grote gevers', zoals ze in de sector worden genoemd, willen hun donaties doorgaans het liefst anoniem doen. "Het kenmerk van zulke donateurs is vaak dat ze er geen publiciteit omheen willen. We hebben geen cultuur zoals in Amerika, waar je je op je donaties laat voorstaan", zegt Paul Helsloot van Amnesty.

Dat herkent Mischa Stubenitsky van KWF: "Wij leiden af en toe grote donateurs rond over onze afdeling kankeronderzoek, die dan liever niet op de foto gaan. Ze zeggen: 'Ik heb mijn redenen om te doneren, maar wil het niet aan de grote klok hangen'."

“Als bekend wordt dat je jaarlijks 30.000 euro weggeeft, kan dat een onveilig gevoel geven.”
Bjørn van der Boom, Natuurmonumenten

Van Berkel: "Als dit voorstel wet wordt, worden mensen afgeschrikt om nog grote bedragen te geven. Het schaadt hun privacy en veiligheid."

Doordat zowel de naam, de woonplaats als het bedrag bekend wordt, zouden gulle gevers bovendien gevaar lopen als doelwit van criminelen. "Als je een bejaarde dame bent en bekend wordt dat je jaarlijks 30.000 euro geeft, kan dat een onveilig gevoel geven", legt Van der Boom uit. Een donatie zegt immers iets over je vermogen.

'Gevoelige' donaties worden moeilijker

"De nieuwe privacywetgeving, die vorig jaar inging, gaat juist heel ver. Als we een boswandeling maken en daar foto's van willen, moeten we eerst dertig mensen een contract voor toestemming laten ondertekenen", zegt Van der Boom. "Maar als straks iemand een groot bedrag wil geven, wordt diegene zo bekendgemaakt."

“Het is belangrijk dat mensen in stilte kunnen geven.”
Jan van Berkel, Goede Doelen Nederland

Het goede doel waar iemand een donatie aan doet, kan verder gevoelig liggen. "Als je te maken hebt met hiv en je schenkt een mooi bedrag aan het Aidsfonds, wil je misschien niet dat je buren of werkgever dat ook weten. Het is heel belangrijk dat mensen in stilte kunnen geven", aldus de Goede Doelen Nederland-voorzitter.

"Hoe je betekenis geeft aan je idealen, is niemands zaak dan de jouwe", voegt Van der Boom toe.

'Schenkingen van 15.000 tot 1 miljoen euro'

Hoeveel schenkingen boven de 15.000 euro krijgen goede doelen nu eigenlijk per jaar? "In 2018 ging het om zeven donaties en zeventien nalatenschappen. In 2017 ging het om vergelijkbare aantallen", zegt Helsloot over Amnesty.

"KWF ontvangt jaarlijks van meer dan honderd verschillende relaties donaties van meer dan 15.000 euro. Dit zijn particulieren, bedrijven en acties. Daarnaast komen er jaarlijks zo'n vijfhonderd nalatenschappen binnen. Kortom: dat gaat om veel geld", aldus Stubenitsky.

Natuurmonumenten spreekt van twintig tot dertig schenkingen per jaar, die uiteenlopen van 15.000 tot 1 miljoen euro. Van der Boom benadrukt hierbij dat het in de hele goededoelensector om grote bedragen gaat.