De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) stelt dat het evenwicht van ons geldstelsel verstoord is. Er zit te weinig remming op het scheppen van geld en kredietverlening. Dit heeft tot gevolg dat er een ongewenst hoog schuldniveau is bereikt, stelt de raad in een donderdag verschenen rapport.

Het rapport wordt aan minister van Financiën Wopke Hoekstra aangeboden. De bewindsman vroeg de WRR naar aanleiding van het burgerinitiatief 'Ons Geld' om het geldstelsel te onderzoeken.

Door de toename van het gebruik van giraal geld voor het betalingsverkeer en het afsluiten van leningen zijn we volgens het rapport steeds afhankelijker geworden van een beperkt aantal grote banken, terwijl de rol van de overheid steeds kleiner is geworden.

De WRR stelt dat kredietverlening en het scheppen van geld minder goed werken dan voorheen door deze afhankelijkheid en de financiële liberalisering van de afgelopen decennia.

De raad noemt drie grote problemen die zijn ontstaan door het gebrek aan evenwicht in het geldstelsel. Het leidt volgens de WRR tot een grote omvang van private schulden in Nederland en een volatiele kredietverlening. Ook leidt het tot een onbalans tussen publieke en private belangen.

'Bank die zich alleen richt op betalen en sparen is welkom'

Om dit tegen te gaan, oppert de denktank onder meer het in het leven roepen van een nieuwe bank, al dan niet door de overheid opgezet, die zich alleen met betalen en sparen bezighoudt. Dit zou burgers en bedrijven de mogelijkheid bieden om direct bij deze nieuw op te zetten bank te sparen en betalingen te doen.

Om de financiële sector diverser te maken, stelt de WRR allereerst dat belangen van de samenleving een stevigere plaats krijgen in de organisatie van banken, bijvoorbeeld via een maatschappelijke adviesraad, vergelijkbaar met een cliëntenraad in zorginstellingen.

Verder dringt de denktank erop aan dat de dominantie van systeembanken wordt ingeperkt. Dat kan onder meer door het voor nieuwe spelers makkelijker te maken om een plek op de markt te verwerven.