Zorgwerkgevers kampen met personeelstekorten en kiezen daarbij vaak voor slechte maatregelen, zoals het inzetten van niet-gediplomeerd personeel. Dat blijkt uit een peiling onder 2.570 leden van Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN).

Werkgevers komen volgens zes op de tien ondervraagden in actie om iets te doen aan het tekort en de bijkomende hoge werkdruk, meldt de beroepsvereniging maandag. Maar liefst 91 procent van de ondervraagden werkt bij een zorginstelling die met een personeelstekort kampt.

V&VN maakt onderscheid tussen 'goede' en 'slechte' maatregelen.

Onder slechte maatregelen valt onder meer de inzet van ongeschoold personeel. 40 procent van de ondervraagden stelt dat dit bij hen op de werkvloer gebeurt. Zo wordt beveiligers gevraagd bij te springen, of worden onervaren collega's zonder begeleiding in het diepe gegooid.

Een grote meerderheid (80 procent) maakt zich zorgen over de risico's die dit met zich meebrengt.

V&VN-directeur Sonja Kersten roept ook op tot waakzaamheid: "Tekorten of niet, het is juist nu ontzettend belangrijk om scherp te blijven op de kwaliteit van zorg."

Minder schoonmaken en administratieve taken

Het inperken van de taken die weinig met zorg te maken hebben, wordt door V&VN positief beoordeeld. Toch worden dergelijke maatregelen veel minder vaak gerapporteerd door de ondervraagden.

Zo'n 14 procent van het personeel merkt dat hun werkgever administratieve taken inperkt. 11 procent ziet vermindering van taken die niets met zorg te maken hebben, zoals schoonmaken.

De maatregelen die volgens de respondenten het meest voorkomen om het personeelstekort gedurende het hele jaar te lijf te gaan, zijn het opleiden van mensen (55 procent), meer overwerken (44 procent), inzet van ondersteunend personeel (41 procent), patiëntenstops (31 procent) en het sluiten van bedden (20 procent).

Medewerkers die nieuw personeel weten te werven, worden daarnaast op veel plekken beloond met een eenmalige bonus of een tegoedbon.

Uitstroom voorkomen wordt vergeten

Iets meer dan de helft van de ondervraagden (52 procent) zegt dat hun werkgever actief probeert werknemers te behouden. Voorbeelden hiervan zijn doorgroeimogelijkheden bieden, zeggenschap geven over het beleid van de instelling of meer rekening houden met roostervoorkeuren.

"Het vergroten van de instroom is cruciaal, maar mag niet ten koste gaan van de aandacht voor het behoud van de verpleegkundigen en verzorgenden die nu werken", zegt Kersten hierover.

Maar liefst 84 procent van de ondervraagden zegt nooit of bijna nooit zeggenschap in hun werk te ervaren.

'Meer handen aan het bed'

Wouter van der Horst van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) herkent de inzet van ongediplomeerd personeel niet. "Ik durf met 99,9 procent zekerheid te zeggen dat dat in ziekenhuizen in elk geval niet gebeurt."

Ook Jacqueline Joppe, vicevoorzitter van branchevereniging van zorgorganisaties ActiZ, ziet deze trend naar eigen zeggen niet terug. "Er is wel krapte, dus ik begrijp het als mensen het tekort nu echt voelen. Maar er worden momenteel erg veel goede maatregelen getroffen, die nog niet de kans hebben gekregen. Ik vind daarom het onderzoek ook wat prematuur."

Wel schaart Van der Horst zich achter de conclusie dat administratieve taken nog steeds een te grote rol spelen. "Als je in elk geval 30 procent van de tijd bezig bent met het invullen van formulieren en het naleven van bureaucratische regeltjes, is dat zonde. Er moeten meer handen aan het bed in plaats van op het toetsenbord."

De bal zou daarom bij alle instanties liggen die de verplegers om aandacht vragen die niet naar de zorg gaat, waaronder zorgverzekeraars die allerlei details vastgelegd willen zien. Schoonmaken hoort echter volgens NVZ vaak ook bij zorgen, omdat ruimtes voor kwetsbare patiënten hygiënisch moeten zijn.

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!