Waar komt het nieuwe hoofdkantoor van Unilever te staan? Voorlopig even niet in Rotterdam, ondanks dat het bedrijf daar eerder dit jaar zelf voor had gekozen.

De relatief complexe bedrijfsstructuur is een erfenis van de fusie uit de vorige eeuw, toen het Nederlandse Margarine Unie en de Britse zeepfabrikant Lever Brothers samengingen in 1930. Tot 2005 had Unilever bijvoorbeeld ook twee directies.

Nu heeft de multinational nog twee juridische structuren met twee hoofdkantoren en dat is soms moeilijk werken. Zo zijn er Britse en Nederlandse aandelen en moeten er twee aandeelhoudersvergaderingen worden gehouden over dezelfde onderwerpen. Volgens Unilever kost dit slagkracht en wordt het overnemen van andere bedrijven door de structuur moeilijker.

De opzet zorgt er wel voor dat Britse aandeelhouders aandelen in het bedrijf kunnen behouden zonder de Nederlandse dividendbelasting te moeten betalen.

Vijandelijke overnamepoging Kraft zorgde voor urgentie

Dat er een meer gestroomlijnde structuur moest komen, was al langer duidelijk, maar na een vijandelijke overnamepoging door Kraft Heinz, het fusiebedrijf van Kraft Foods en Heinz, ontstond er urgentie bij Unilever. Kraft Heinz bood vorig jaar maar liefst 130 miljard euro.

Topman Paul Polman wees de poging resoluut van de hand, maar de schrik zat er bij sommige investeerders en belanghebbenden aardig in. Een van de partijen achter Kraft Heinz, investeringsfonds 3G, staat erom bekend hard te kunnen ingrijpen bij bedrijven.

Er werd in april vorig jaar een actieplan bekendgemaakt om het bedrijf winstgevender en sterker te maken. Zo is de margarinetak verkocht en werden aandeelhouders tevreden gesteld met enkele miljarden euro's. Ook moesten de kosten nog verder worden verlaagd én de structuur worden vereenvoudigd.

Meteen weerstand bij grote Britse beleggers

Toen durfde financieel topman Graeme Pitkethley al niet in te gaan op de vraag waar het uiteindelijke hoofdkantoor zou komen. Pas een jaar later koos Unilever ervoor om de nieuwe hoofdvestiging in Rotterdam te plaatsen, na een overleg tussen de toezichtsraden van de Britse en Nederlandse onderdelen.

Volgens Pitkethley werd gekozen voor een Nederlands hoofdkantoor omdat het Nederlandse deel van het concern groter was, namelijk 55 procent tegen 45 procent. Ook wordt er meer gehandeld in de Nederlandse aandelen. Daar komt nog eens het Britse vertrek uit de Europese Unie bij en de onzekerheid die hiermee gepaard gaat, hoewel Unilever dit ontkende. Aan de andere kant heeft Unilever twee keer zoveel werknemers in het Verenigd Koninkrijk en is een meerderheid van de aandelen Brits.

En meteen na de keuze voor Rotterdam bleek er ook weerstand te zijn bij enkele grote beleggers. Unilever heeft steun nodig van drie kwart van de aandeelhouders om de verhuizing door te zetten, maar in april leken sommige grote aandeelhouders al tegen te zijn.

'Nee-stem' klonk laatste weken steeds luider

De laatste weken werd de 'nee-stem' steeds harder in vooral Britse media. Meerdere grote aandeelhouders spraken openbaar hun weerstand uit, omdat ze zouden worden gedwongen hun Britse aandelen in Unilever te wisselen tegen Nederlandse Unilever-aandelen. Zouden ze dan wel een goede prijs krijgen?

Maar ook trots speelt mee in de discussie. Zo schreef miljardair Peter Hargreaves in Daily Mail over een klap voor de Britse nationale trots. Volgens hem zou Unilever voor Londen moeten kiezen, omdat Engels een wereldtaal is en omzet een groot deel van de verkoop uit het VK komt.  

Ook Britse vakbonden deden een duit in het zakje. Investeerders zouden het belang begrijpen om het hoofdkwartier van "grote Brits-gebaseerde" bedrijven zoals Unilever in het Verenigd Koninkrijk te behouden.