Achtergrond

Hoe makkelijk komen we weer van een handelsoorlog af?

De handelsoorlog tussen de Verenigde Staten, China en de Europese Unie lijkt nu echt te escaleren. Als we naar de geschiedenis kijken, kan zoiets heel lang duren. Of zomaar opeens voorbij zijn.

Vrijdag zijn de Amerikaanse importheffingen op Chinese goederen ter waarde van 34 miljard dollar, na maandenlange dreigementen, officieel in werking getreden. China zal op zijn beurt nog hogere heffingen op Amerikaanse producten invoeren.

Rabobank-econoom Hugo Erken ziet het daadwerkelijk instellen van de Amerikaanse importtarieven als een escalatie van de handelsoorlog. "Het is een duidelijke kentering dat Donald Trump (de president van de Verenigde Staten, red.) de laatste paar weken de daad bij het woord heeft gevoegd. Terwijl het eerder bij dreigen bleef."

Hoogleraar Steven Brakman, een van de schrijvers van een analyse van de Rijksuniversiteit Groningen, is het daarmee eens. "We zitten nu in de fase van de escalatie, waarin de dreigementen echt worden uitgevoerd."

De Amerikaanse president dreigde al om extra belastingen op nog eens 500 miljard dollar aan Chinese goederen te heffen. "Nu zie je inderdaad dat hij China op de korrel neemt. Het gaat nu wel een beetje de verkeerde kant uit", zegt Erken.

Peanuts

In het model van Rabobank zal het groeicijfer van de Amerikaanse economie zo'n 0,14 procentpunt lager uitvallen als er extra belastingen komen op 50 miljard dollar aan import. Voor de Chinese economie zal de groei 0,24 procentpunt lager uitvallen, maar uiteindelijk is deze impact op de Amerikaanse economie groter.

De Chinese economie zal waarschijnlijk alsnog zo'n 6 procent groeien. Voor de Amerikaanse economie wordt een groei van net geen 3 procent voorspeld. "Vooral voor China is het een druppel op een gloeiende plaat", concludeert Erken, senior econoom bij Rabobank.

"Dit gaat echt nog om peanuts. Dat komt doordat beide landen niet echt heel erg afhankelijk van de export zijn. Die staaltarieven hebben veel grotere gevolgen voor bijvoorbeeld Canada en Mexico."

Minder handel

Een analyse van een escalerend handelsconflict van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), van onder anderen hoogleraar Brakman, bevestigt dat Mexico en Canada het hardst worden geraakt in een escalerende handelsoorlog. Maar dat neemt niet weg dat een handelsoorlog minder handel en verlies aan bruto binnenlands product voor alle betrokkenen betekent.

Brakman: "Amerika gooit bij wijze van spreken rotsblokken in de haven van New York. En als straf gooien wij rotsblokken in de haven van Rotterdam. Dat is het onnozele van die escalerende handelsoorlog."

Onnozel of niet, de vraag is hoe je weer van een handelsoorlog afkomt.

Kippen en vrachtwagens

Een voorbeeld dat de afgelopen maanden vaak door analisten en financieel journalisten wordt aangehaald, is de 'chicken tax', die tegenwoordig eigenlijk niet meer over kippen, maar over kleine vrachtwagens gaat.

Toen Frankrijk en Duitsland in de jaren zestig besloten om invoertarieven op Amerikaans kippenvlees te heffen, sloegen de Amerikanen terug met tarieven op aardappelzetmeel, dexrine en cognac.

Alle tarieven zijn in de loop van jaren weer afgeschaft, behalve die van de kleine vrachtwagens - die bestaat nog altijd, tot grote frustratie van Europese autofabrikanten. De gevolgen kunnen in theorie dus nog tientallen jaren doorlopen.

George Bush

Aan de andere kant: het kan ook zo weer voorbij zijn.

Brakman en Erken kijken namelijk liever naar een ander historisch voorbeeld; het handelsconflict met de VS in 2002. Toen begonnen de Amerikanen, onder leiding van president George W. Bush, ook met invoertarieven op staal. De Wereldhandelsorganisatie zette er anderhalf jaar later een streep door na protest van de EU.

Minister Kaag (Buitenlandse Handel) liet vrijdag ook nog een keer weten dat ze hoopt op een oplossing "binnen het kader van de Wereldhandelsorganisatie" naar oplossingen wordt gezocht.

Op zich kan het conflict dus ook snel weer voorbij zijn. Trump heeft de macht om de importtarieven in te stellen, maar ook om die af te schaffen. Erken verwacht wel het tot de Amerikaanse tussenverkiezingen in november nog onrustig blijft op handelsgebied in de VS.

Elegante exit

Maar, merkt Brakman op, "de persoon Trump komt hier ook bij kijken. Hij wil te boek staan als een goede dealmaker. Zo iemand moet je een goede uitweg bieden."

Om snel van de tarieven af te komen, zou Europa daarom kunnen erkennen dat Trump ergens een punt heeft, stelt Brakman: de tarieven op melkproducten die Canada heft, zijn inderdaad erg hoog. De invoertarieven op auto's die naar Amerika komen, zijn met 10 procent ook fors.

"De EU kan tegen Trump zeggen dat hij een punt heeft, dat wij gaan kijken naar wat we aan die tarieven kunnen doen. Zo bied je Trump een elegante exit."

Het lobbyen voor die exit is in Europa al begonnen. De drie grootste Duitse autofabrikanten stelden eind juni voor om álle invoerheffingen op auto's tussen de EU en de VS op te heffen; de Europese heffing van 10 procent op Amerikaanse auto's, maar - jawel - ook de ruim vijftig jaar oude 'kippentaks'.

Lees meer over:
Tip de redactie