Cyberstresstest voor banken volgens CPB geen overbodige luxe

Een stresstest voor banken om de digitale veiligheid te toetsen, is volgens het Centraal Planbureau (CPB) geen overbodige luxe.

De vele verschillende en soms verouderde IT-systemen bij banken en verzekeraars vergroten het risico op storingen en cyberaanvallen, schrijft het planbureau in een dinsdag gepubliceerde rapportage.

Onlangs werden banken als Rabobank en ABN AMRO meermaals getroffen door DDoS-aanvallen. Daardoor waren er enige tijd problemen met zowel internetbankieren als mobiel bankieren.

Begin dit jaar legde een scholier met soortgelijke aanvallen al diverse websites van banken plat. Verder zorgde een storing bij ING er recent voor dat miljoenen pinbetalingen dubbel werden afgeschreven.

Toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) is samen met partners bezig met het opzetten van cyberveiligheidstest. Ook vanuit Europa klinkt de roep om IT-stresstests voor banken en fintechs.

Het CPB wijst erop dat niet algemeen bekend is hoe het staat met de IT-systemen van Nederlandse banken en dat DNB en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) hier samen op toezien.

Risico's

Verder laat het CPB dinsdag weten dat de risico's voor de Nederlandse financiële stabiliteit vooral uit het buitenland komen. Het CPB bestempelt zaken als een chaotische Brexit, een escalatie van de handelsoorlog met de VS en een lage of juist sterk stijgende rente als mogelijke problemen.

Verder noemt het planbureau het versoepelen van regels voor Amerikaanse banken door de regering-Trump en ontwikkelingen in Italië als risico's. Met name in Zuid-Europa kampen veel banken nog met structurele problemen zoals overcapaciteit en probleemleningen.

Het CPB merkt bij dat laatste op dat Nederlandse banken en andere financiële instellingen weinig schuldpapier van Italiaanse banken of de overheid bezitten. Maar een door Italië ingezette Europese recessie kan Nederland evengoed treffen.

Op orde

Nederland heeft volgens het CPB zijn zaken goed op orde om de buitenlandse risico's het hoofd te kunnen bieden. De financiële positie van banken en ook de overheidsfinanciën zijn volgens het bureau op orde.

Het planbureau benadrukt wel dat het herstel ten opzichte van de financiële crisis nog broos is. Dit geldt zowel voor banken, als voor verzekeraars en pensioenfondsen. 

Ook wijzen de onderzoekers op de sterk stijgende prijzen op de huizenmarkt en digitale kwetsbaarheden bij financiële instellingen waar volgens het planbureau meer aandacht voor moet komen.

Rente

Verder zijn Nederlandse financiële instellingen, bedrijven en huishoudens afhankelijk van internationale renteontwikkelingen. Een te snelle rentestijging kan betalingsproblemen veroorzaken bij huishoudens en bedrijven met hoge schulden.

Verder zouden investeringen kunnen afnemen, omdat lenen ook duurder wordt. Verder zou er druk kunnen ontstaan op de winstgevendheid van banken, omdat de betaalde rentes dan hoger zijn dan de veelal langlopende ontvangen rente. 

Geen of een beperkte rentestijging zorgt er juist voor dat huishoudens en bedrijven meer schuld opbouwen, ook omdat meer risico's worden genomen.

Bankenunie

Het CPB benadrukt daarnaast dat het belangrijk is om de bankenunie van de Economische en Monetaire Unie te voltooien. Volgens het planbureau is er een begin gemaakt, maar zijn er nog de nodige zaken te regelen. Een knelpunt zit volgens het CPB-rapport bij zwakke banken in landen met hoge overheidsschulden.

De ministers van Financiën van de verschillende lidstaten sloten onlangs een compromis over harde kapitaaleisen voor alle banken, groot en klein. Het politieke akkoord is een overwinning voor de lidstaten die vinden dat banken in de eurozone eerst de risico's op hun balansen moeten opschonen, voordat verdere stappen genomen kunnen worden.

Een gezamenlijk depositogarantiestelsel op Europees niveau verkleint volgens het CPB de kans dat een bank die in de problemen komt de overheid of andere banken besmet. Limieten stellen aan overheidsschuld op de bankbalans noemt het CPB een effectieve manier om de verwevenheid van banken en overheden te verminderen.

Lees meer over:
Tip de redactie