RIJSWIJK - De chemische sector is aan het kwakkelen. In de tweede helft van 2004 is de productie gedaald. Deze tendens zet zich door en is een van de belangrijkste signalen voor het opnieuw teruglopen van de economische groei in Nederland. Volgens macro-econoom P. Oomens van het Centraal Bureau voor de Statistiek is de dure olie de belangrijkste boosdoener voor tragere economische groei in de wereld. "De prijsstijgingen beginnen nu door te werken. Er wordt minder gekocht en daardoor minder geproduceerd."

Daarmee lijkt een scenario op te doemen die op een nieuwe recessie kan duiden. In 2004 groeide de economie met 1,4 procent. De gehele industrie veerde volgens het CBS op, met uitzondering van de chemie, de sector die voorheen een van de sterkste groeiers was.

Conjunctuurgevoelig

Vooral petro- en basischemie, zoals de productie van plastics, zijn zeer conjunctuurgevoelig. Ze staan aan het begin van de productieketen. Oomens: "Herstel maar ook teruggang is in deze branche het eerst te zien". De chemie is, na de voedingsbranche, de grootste industriële sector in Nederland en kende in 2004 een omzet van circa 37 miljard euro.

Onderhoudstops

Een grote petrochemische installatie is stilgelegd. Dat verklaart deels de teruggang die het CBS in de tweede helft van 2004 voor de chemie signaleert. "Dat betrof vooral onderhoudstops. Begin dit jaar heeft ook nog een storing voor verminderde volumes gezorgd", aldus VNCI-directeur N. Alma-Zeestraten.

De Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie presenteert woensdag de jongste cijfers over de ontwikkelingen in de branche. Die komen volgens Alma-Zeestraten overeen met de trend die CBS heeft geconstateerd. "Zo was de omzetgroei in 2004 vooral te danken aan ontwikkelingen in de eerste helft van dat jaar."

Analist R. Keizer van Iris, het onderzoeksinstituut van Rabobank en Robeco, is verrast over de uitkomsten van CBS. "DSM en Akzo Nobel zijn met goede jaarcijfers gekomen over hun chemiedivisies. Ook de jongste kwartaalcijfers wijzen niet op deze problemen." Zo groeide de kwartaalomzet van Akzo's divisie Chemicals met 5 procent tot 1 miljard euro. "Juist door hoge bezettingsgraden weten ze de dure olie door te berekenen aan hun klanten. Binnen de gehele Europese Unie draait de chemie best goed."

Volume-ontwikkelingen

Volgens Oomens is er een verschil in de manier waarop naar de branche wordt gekeken. "Dat is een oud probleem. Analisten houden vooral omzet- en winstcijfers van het concern in de gaten. Wij kijken anders naar de data. Het CBS richt zich op de toegevoegde waarde in Nederland en in het bijzonder op de volume-ontwikkelingen. De winsten kunnen nog wel stijgen maar dat zegt niet altijd iets over de totale waardeontwikkeling in ons land. Shell profiteert tenslotte ook van de hoge olieprijzen."