De importheffingen voor buitenlands staal en aluminium die de Amerikaanse president Donald Trump heeft aangekondigd, zouden de wereld op de rand van een handelsoorlog kunnen brengen. Business Europe, de spreekbuis voor het Europese bedrijfsleven, waarschuwt daarvoor.

Directeur Markus Beyrer vreest dat het besluit zorgt voor ''verregaande verstoring" in de wereldhandel, met grote gevolgen voor het zakenleven en consumenten. ''Er zijn geen winnaars in een handelsoorlog." In het voorstel gaat het om heffingen van 25 procent voor buitenlands staal en 10 procent voor geïmporteerd aluminium.

Beyrer pleit voor gepaste tegenmaatregelen van de EU. Europese Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker kondigde donderdag al een stevige reactie aan om de Europese belangen te verdedigen. ''Protectionisme kan niet het antwoord zijn op ons gezamenlijk probleem in de staalsector."

De Europese staalassociatie Eurofer verwelkomde Junkers reactie. ''De EU moet niet toestaan dat het gematigde herstel van onze industrie in de laatste jaren wordt vernietigd door de belangrijkste politieke bondgenoot van de EU."

Goed

Een handelsoorlog is goed als een land miljarden verliest in zijn handel met andere landen, schrijft Trump vrijdag in een tweet.

''Als een land (VS) vele miljarden dollars verliest in handel met vrijwel elk land waarmee het zaken doet, dan zijn handelsoorlogen goed en gemakkelijk te winnen. Bijvoorbeeld, als we 100 miljard dollar verliezen met een bepaald land en zij ons uittesten, handel niet meer, de overwinning zal groot zijn. Het is makkelijk!'', aldus de Amerikaanse president.

Dom

In de Verenigde Staten wordt de stap veroordeeld door zowel politieke tegenstanders als voorstanders van Trump. Zijn eigen economisch adviseur Gary Cohn is volgens CNBC een van de deskundigen die er vraagtekens bij zet.

Econoom Adam Posen van het prestigieuze instituut Peterson noemt de maatregel ''ronduit dom''. Hij wijst erop dat de staalsector relatief klein is in de VS. ''Je gooit je hele handelssysteem overhoop voor een sector die tachtigduizend banen vertegenwoordigt.''

Nederland

Ook Nederland heeft weinig begrip voor de aangekondigde importheffingen. De onderbouwing, door te wijzen op de nationale veiligheid, is niet steekhoudend, laat minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Handel) weten.

Als belangrijke handelspartner en NAVO-bondgenoot van de Verenigde Staten, heeft Nederland met zijn staal geen negatief effect op de nationale veiligheid van de VS, stelt Kaag.

De kwestie is mede op verzoek van Nederland al uitgebreid besproken op een vergadering van de Europese handelsministers in Bulgarije, ook gezien ''de positie en belangen van Tata Steel in IJmuiden". 

De minister gaat ervan uit dat de Europese Commissie de economische belangen van de EU en de lidstaten zal verdedigen. Nederland steunt de Commissie daarbij voluit, aldus Kaag.

Absurd

De brancheorganisaties FME en VNMI willen actie van de politiek in Nederland en de EU. Voorzitter Ineke Dezentjé Hamming van ondernemersorganisatie voor de technologische industrie FME noemt de maatregel absurd: ''We hebben het hier over een heffing op staal voor bijvoorbeeld groenteblikken, een maatregel zogenaamd om de nationale veiligheid in de VS te garanderen.''

De VNMI, die de Nederlandse staalproducenten vertegenwoordigt, zegt voorstander te zijn van vrijhandel en wars van protectionisme. ''De Amerikanen dienen hun plannen in te trekken. Alleen zo kunnen wij doen waar we goed in zijn: het produceren van hoogwaardige producten'', zegt directeur Sekhar Lahiri.

Legitieme redenen

Het in Amsterdam genoteerde ArcelorMittal, 's werelds grootste staalfabrikant, liet zich diplomatiek uit over de importheffingen. Volgens het bedrijf hebben overheden legitieme redenen om hard op te treden tegen oneerlijke handelspraktijken vanwege de flinke overcapaciteit in de staalindustrie.

Arcelor benadrukt echter dat het van groot belang is dat staalproducerende landen met elkaar samenwerken om tot een echt duurzame staalsector te komen.

Export

Volgens economen van ING en ABN Amro zal Nederland naar verwachting weinig merken van de importheffingen op staal en aluminium. Nederlandse bedrijven exporteren relatief weinig naar de Verenigde Staten.

Aan consumenten zal de importheffing grotendeels voorbijgaan. Pas als er een handelsoorlog ontstaat, kan dat veranderen, stelt sectoreconoom Casper Burgering van ABN Amro. ''Nederland is een open economie, dus wij merken daar relatief veel van.''

Het effect van de Amerikaanse heffingen zal vooral in de VS te voelen zijn. In de VS neemt de vraag naar met name aluminium uit eigen land toe en dus zal de prijs daar stijgen.

Voor de Europese industrie kan de prijs van staal en aluminium zelfs iets dalen. Als producenten hun staal en aluminium niet in de VS kwijt kunnen, moeten ze het ergens anders kwijt, stellen economen van ING.