Dit levert de komst van EMA naar Amsterdam op

De verhuizing van het European Medical Agency (EMA) van Londen naar Amsterdam werd afgelopen week alom bejubeld als een prima opsteker voor de Nederlandse economie, maar kritische bewoners van de hoofdstad plaatsen ook kanttekeningen.

De kogel ging maandag na maandenlang gelobby door de kerk. Amsterdam huisvest vanaf 2019 het Europese geneesmiddelenagentschap.

In de farmasector, onder bouwbedrijven, makelaars en winkelbezitters in Amsterdam en omgeving ging gejuich op. Het bewonerscollecief FairCity is minder blij.

Nieuw gebouw

Een onderzoek van ING bracht eerder deze week in kaart hoeveel geld de nieuwe bewoner van de Zuidas naar verwachting in het laatje gaat brengen.

De eerste directe inkomsten komen uit de bouw van het hoofdkantoor. Die is begroot op 250 tot 300 miljoen euro. Zes bedrijven zijn in de race om de opdracht binnen te halen.

Overigens wordt de bouw in eerste instantie betaald door de Nederlandse overheid, maar is het de bedoeling dat het EMA een marktconforme huur gaat betalen. Daardoor vloeit het bedrag uiteindelijk in zijn geheel terug naar de staatskas.

Het lijkt een haastklus te worden, omdat in maart volgend jaar al bekend moet zijn welke bouwer de opdracht moet uitvoeren en vervolgens binnen een jaar de eerste conferentieruimtes moeten worden opgeleverd. Het hele pand moet eind 2019 af zijn.

Expats en hun uitgaven

Bij het EMA in Londen werken nu zo'n 850 mensen. Het is nog niet duidelijk of die allemaal naar Amsterdam meeverhuizen, maar in ieder geval kunnen de horeca en middenstand zich vast in de handen wrijven.

Onderzoekers van het ING hebben berekend dat de EMA-medewerkers samen goed zijn voor een netto besteedbare loonsom van 45 miljoen euro per jaar. Een groot deel van dat geld komt terecht bij winkels, horeca en dienstverleners in en om Amsterdam.

In die berekening wordt ervan uitgegaan dat alle medewerkers meegaan, zegt ING-econoom Rico Luman in een toelichting op de cijfers. "De economische impuls is dus, los van het gebouw, structureel. Uiteraard is het denkbaar dat niet alle medewerkers direct in 2019 in Nederland operationeel zullen zijn en wonen. Hiervoor is niet gecorrigeerd."

Wonen

Al die medewerkers moeten ook ergens gaan wonen. Met de huisvesting voor het personeel is jaarlijks 10 tot 15 miljoen euro gemoeid, denken de ING-economen.

Volgens Luman is daarbij uitgegaan van een woonbudget van 1.000 tot 1.500 euro per medewerker per maand. Dat is exclusief zaken als gas, licht, water en internet.

"Dit is een conservatieve schatting, zeker als het gaat om Amsterdam."

Druk op de woningmarkt

Die toestroom van bijna negenhonderd expats heeft ook een keerzijde: de druk op de Amsterdamse particuliere huurmarkt zal er groter door worden en ook op de koopmarkt zal extra vraag ontstaan.

FairCity, een platform waarin bewoners en organisaties zijn verenigd die hun vraagtekens zetten bij wat zij noemen de gentrificatie en de economische tweedeling in de stad, snapt om die reden de euforie rond EMA niet. ''Die expats gaan niet in Amsterdam-Noord of in de Bijlmer wonen, die zoeken een huis in het centrum,'' zegt Bart Klaar namens het platform.

''Het zal de rijke inwoners niet treffen, maar juist de arme,'' vervolgt Klaar. ''Vooral jonge starters worden uit de stad verdreven. Die komen er nu al nauwelijks aan te pas en dat wordt alleen maar erger.''

Meer dan Amsterdam alleen

De ING-onderzoekers wijzen erop dat er niet alleen economische effecten voor Amsterdam zullen zijn. "Het is heel aannemelijk dat werknemers verspreid over de metropoolregio Amsterdam gaan wonen en ook in Utrecht of Leiden zullen uitkomen", zegt Rico Luman.

"Ook als het gaat om zakelijke dienstverleners die bijvoorbeeld op het gebied van schoonmaak, beveiliging, ICT en juridische dienstverlening voor EMA gaan werken, is het effect breder."

Die bredere effecten zullen volgens de ING-econoom ook gelden voor de woningmarkt in andere gemeenten. "Werknemers van EMA zijn in Londen een behoorlijke reistijd voor het woon-werkverkeer gewend. Veel medewerkers en hun gezinnen zullen dus bereid zijn om breder te kijken dan Amsterdam-Centrum en Zuid. De komst van EMA levert dan ook extra vraag op naar woonruimte in de hele regio, al is dat effect wel tijdelijk."

Bart Klaar van FairCity heeft daar zijn twijfels over. ''Dat verhaal over de metropoolregio horen we al heel lang. Maar als je als toerist naar Amsterdam komt, ga je niet in Haarlem zitten en dat zal voor een expat ook opgaan. Een internationaal jurist kan zich permitteren om aan de grachtengordel te wonen, dus dan zal hij dat doen."

Hotels

Behalve een toestroom van kapitaalkrachtige nieuwe bewoners, vreest FairCity ook dat er nieuwe hotels uit de grond gestampt moeten worden. Het ING-rapport wijst daar ook op. De bezoekers die naar het instituut aan de Zuidas, zullen jaarlijks dertigduizend hotelovernachtingen voor hun rekening nemen.

Klaar heeft het sterke vermoeden dat die extra klanten niet met de huidige capaciteit onder te brengen zijn. ''Als je gasten uitnodigt moet je ook de tafel dekken. Nog meer hotels dus.''

De extra overnachtingen betekenen naar verwachting een extra omzet van 4 miljoen euro voor hotels. Daar moet bij gezegd worden dat de hotels in de hoofdstad ook nu al aardig vol zitten. Ze hebben een gemiddelde bezettingsgraad van 83 procent.

Farmasector juicht

Een indirect effect dat van de komst van het EMA naar Amsterdam te verwachten valt, is een bloei van de farmaceutische industrie. In het spoor van EMA kunnen ook allerlei dienstverlenende bedrijven zich in Nederland gaan vestigen. Dit zullen niet alleen onderzoekers zijn, maar ook advocaten die zich in de sector hebben gespecialiseerd.

Om hoeveel bedrijven en werkgelegenheid het precies zal gaan, is in dit stadium nog niet te zeggen. "Er zullen niet op stel en sprong grote bedrijven overkomen, maar het is voor het vestigingsklimaat wel gunstig", zegt  ING-econoom Rico Luman. "EMA heeft een aantrekkende werking en dat kan bijvoorbeeld gunstig zijn voor de ontwikkeling van startups en groeiende bedrijven."

Leiden

Luman noemt daarbij het Bio Science Park in Leiden specifiek als grote potentiële winnaar. Dat park ligt op een korte reisafstand van Amsterdam-Zuid. En er zitten nu al vooraanstaande lifesciencebedrijven zoals Janssen Pharmaceuticals, Astellas, Pharming, Galapagos en HAL Allergy.

Ook de lifesciencesector zelf verwacht de vruchten te gaan plukken van de komst van EMA. Die sector is tussen 2005 en 2015 in omvang verdubbeld, waardoor er nu ruim 24.000 mensen werken bij ruim 450 bedrijven. De brancheorganisatie HollandBio rekent erop dat de komst van het EMA een verdere impuls zal geven.

Lees meer over:
EMA
Tip de redactie