UTRECHT - De ondernemingsraad (OR) van de Nederlandse Spoorwegen rest nog twee dagen voor zij komt met een alternatief voor het huidige rondje om de kerk. Donderdag presenteert de OR het door het personeel langverwachte dienstrooster, dat zeer mogelijk het huidige rooster gaat vervangen.

Maanden heeft de OR uitgetrokken voor de ontwikkeling van een alternatief dienstrooster. De opdracht volgde op het zogenoemde april-akkoord van vorig jaar. Directie, bonden en OR sloten 23 april 2001 vrede, waarmee een eind kwam aan maandenlange onrust en zelfs spoorstakingen.

Middelen kreeg de OR van de directie, die liepen in de tonnen. De raad huurde experts in die de alternatieve plannen moest maken, en zette die soms weer voortijdig aan de kant. Zo brak de OR in oktober na enkele maanden met de Belgische vervoersdeskundige C. Peeters, nog voor het onderzoek was begonnen. "Er is geen basis voor vertrouwen", verklaarde OR-voorzitter G. Wold destijds. Vervoersdeskundige Peeters had al eerder bemiddeld voor de NS.

De OR ging niet over één nacht ijs. De personeelsvertegenwoordiging voerde gesprekken met veel medewerkers. Niet alleen treinpersoneel, ook kantoor- en baliemedewerkers kwamen uitvoerig aan het woord. Uit deze inventarisatie rolden vijf mogelijke modellen, in april bleven er daarvan drie over.

Eerlijke verdeling

De eerste en naar verluidt meest waarschijnlijke optie is gebaseerd op een eerlijke verdeling van "moeilijke" lijnen tussen de diverse standplaatsen. Zo hoeven niet steeds dezelfde conducteurs en machinisten op te draaien voor problematische trajecten zoals tussen Weesp en Lelystad of de trein naar Hoek van Holland. Daar heerst over het algemeen veel agressie onder passagiers.

In het tweede model rijden conducteurs rond in een bepaalde regio, zoals de Randstad, Noordoost en Zuid. Dit model lijkt misschien nog wel het meest op het huidige rondje om de kerk. De derde optie tenslotte is het bundel-rijden. Conducteurs zijn dan actief op zogenoemde hoofdstromen, zoals Groningen-Den Haag, met alle zijvertakkingen.

Het uiteindelijke alternatief van de OR heeft een zekere status. Het is gebaseerd op een aantal afspraken. Het plan mag niet meer geld kosten dan het huidige rooster, moet efficiënt zijn en ook het personeel moet goed af zijn. Ook moet de punctualiteit, voor de politiek een heikel punt, verbeteren.

Afgesproken is dat de OR en de directie het nieuwe rooster vergelijken met het huidige, door velen zo vermaledijde, rondje om de kerk. Samen kiezen zij voor het beste plan. Het rooster zou dan na het huidige, dat afloopt op 15 december, kunnen worden ingevoerd.

Mochten de twee partijen geen akkoord bereiken, dan volgt arbitrage door een onafhankelijke commissie. Die beslissing is bindend, is vorig jaar al afgesproken. De arbitrage is in meer dan één opzicht belangrijk, want dan kan het conflict op het spoor weer oplaaien. Het is echter volgens betrokkenen nog te vroeg om daarover te spreken.

De OR hulde zich dinsdag in stilzwijgen over haar uiteindelijke keuze. De NS en de vakbonden zeggen nog van niks te weten, zij worden woensdagavond ingelicht over de plannen.

/DOSSIERDe NS