LONDEN/PARIJS - De prijs voor een vat ruwe olie verkeert al maanden in hogere sferen. Het 'zwarte goud' werd sinds het begin van het jaar meer dan 30 procent duurder en nadert de magische grens van 50 dollar per vat (159 liter). De prijsstijging is het gevolg van een aantal factoren.

Toenemende vraag

Enkele belangrijke economieën zitten in de lift, met een grotere behoefte aan olie als gevolg. Vooral China meldt zich als grootverbruiker; vergeleken met vorig jaar is de vraag naar ruwe olie met 40 procent toegenomen. De verwachting is niet dat het hoge prijspeil de Chinese behoefte zal verminderen of dat Peking erin slaagt het economische groeitempo te verlagen.

Behalve China eist India een steeds groter deel van de internationale olieproductie op. Tot slot trekt de economie van de Verenigde Staten, die een kwart van de wereldolieproductie opeisen, weer aan. Dat herstel laat zich blijkbaar niet remmen door een hogere olieprijs.

Haperende capaciteit

De grote vraag naar olie komt op een moment dat aan de productiekant de grenzen lijken te zijn bereikt. Het oliekartel OPEC (Organisatie van Olie-Exporterende Landen) haalt momenteel hoeveelheden olie naar boven die de grootste zijn in vijfentwintig jaar. Behalve Saudi-Arabië kan geen enkel land zijn productie substantieel verder opvoeren en zelfs Saudi-Arabië nadert de toppen van zijn kunnen. Buiten de OPEC draaien de productieplatforms in grote olieproducerende landen (Noorwegen, Rusland) eveneens op volle toeren.

De situatie zorgt ervoor dat de internationale oliemarkt erg gevoelig is voor onverwachte verstoringen, zoals het opblazen van pijpleidingen in Irak.

Politieke spanningen

De explosieve situatie in Irak, waar geregeld pijpleidingen worden gesaboteerd, leidt tot een haperende export. Ook de olie-exporten uit Rusland baren zorgen. Oliegigant Yukos vecht tegen een faillissement nu het Kremlin de jacht heeft geopend op de oligarchen die grote delen van de Russische economie in handen hebben. Voormalig Yukos-topman Michail Chodorkovski is een van de slachtoffers van president Poetins vastberadenheid.

Oliehandelaren vrezen dat islamitische militanten het pijpleidingnetwerk in Saudi-Arabië zullen saboteren. Die angst is toegenomen na de aanval op buitenlandse werknemers in de olieindustrie in Khodar waardoor in mei meer dan twintig doden vielen.

Ook Venezuela en Nigeria, twee belangrijke producenten binnen de OPEC, kennen onrust. Het blijft onzeker of het aanblijven van de links-populistische president Hugo Chavez Venezuela in rustiger vaarwater brengt. Nigeria gaat gebukt onder toenemende etnische en sociale conflicten.

Raffinage

Milieuwetgeving drijft in het Westen de bouwkosten voor nieuwe raffinaderijen omhoog. Ook het vervoer van olie stuit op steeds meer, beperkende regelgeving. In de Verenigde Staten is de raffinagecapaciteit sterk teruggelopen. Sinds 1976 is er geen grote raffinaderij meer bijgekomen. De installaties draaien op volle toeren en lijken de jaarlijks grotere vraag naar benzine en andere brandstoffen nauwelijks te kunnen bijhouden.

Olieschaarste

Nieuwe olievelden blijken steeds moeilijker te vinden en daardoor steeds kostbaarder te exploiteren.

Speculanten

Terug van een tijdje weggeweest: de speculant. Een klein halfjaar geleden leken speculanten hun winsten te nemen en de oliesector met rust te laten. Inmiddels hebben ze zich weer gemeld, in de hoop te kunnen profiteren van de vele prijsschommelingen op de nerveuze oliemarkt.