Martin Winterkorn stapt op als ceo van Volkswagen. Het sjoemelen met software van dieselmotoren maakt zijn positie onhoudbaar.

Dat maakt het Duitse concern woensdag bekend.

Winterkorn laat in een geschreven verklaring weten "geschokt" te zijn door de gebeurtenissen van de afgelopen dagen. "Ik ben verbijsterd dat wangedrag op zo'n grote schaal mogelijk was bij de Volkswagen Group. Als topman neem ik de verantwoordelijkheid", aldus Winterkorn.

Dieselmotoren van 11 miljoen voertuigen van Volkswagen bleken alleen aan de milieunormen te voldoen als de auto in de garage werd getest. Daardoor wordt de schijn gewekt dat er bewust met de software is geknoeid om strenge milieueisen te omzeilen.

In de Verenigde Staten (VS) zou inmiddels een strafrechtelijk onderzoek zijn gestart. Verschillende landen onderzoeken de zaak.

Onder druk

Winterkorn stond al langer onder druk van de aandeelhouders van Volkswagen nadat het schandaal via de Amerikaanse autoriteiten naar buiten kwam. Naar eigen zeggen is hij zich van geen kwaad bewust. 

"Dit is de enige manier om het vertrouwen terug te winnen. Ik ben ervan overtuigd dat de Volkswagen Group met het team deze ernstige crisis zal overwinnen", aldus Winterkorn.

Het bedrijf heeft volgens Winterkorn een "frisse start'' nodig. "Ik maak daarvoor met mijn vertrek de weg vrij'', stelt hij.

Video: Topman Volkswagen stapt op

Opvolging

De raad van bestuur van Volkswagen bespreekt vrijdag de opvolging van Winterkorn. Duitse media meldden eerder deze week dat topman Matthias Müller van Porsche hem mogelijk zal opvolgen.

Uitgerekend deze week zou de raad van commissarissen bijeen komen om over Winterkorns contractverlenging te praten. Zijn huidige termijn zou eind 2016 aflopen, maar de commissarissen wilden hem belonen voor zijn staat van dienst door hem een verlenging tot eind 2018 aan te bieden. 

Aandeel

De op één na grootste autobouwer ter wereld liet dinsdag weten 6,5 miljard euro opzij te leggen voor het dieselschandaal. Daarnaast hangt het concern een boete van de Amerikaanse autoriteiten boven het hoofd van 16 miljard euro.

Het aandeel kelderde twee dagen achter elkaar met bijna een vijfde per dag in waarde in navolging van de vermeende fraude. Woensdag steeg de koers weer.

Grootaandeelhouders zijn onder andere Porsche Holding (50,7 procent), de Duitse deelstaat Nedersaksen (20 procent) en Qatar Investment Authority (17 procent).

Oog voor detail

Winterkorns oog voor detail is legendarisch in de autosector. Bij de opening van een fabriek in de VS gaf hij medewerkers de wind van voren omdat zij in zijn ogen onzorgvuldig omgingen met onderdelen. De topman wilde daarnaast gecheckt hebben dat de onderdelen naar behoren glinsterden voordat ze geïnstalleerd werden. Ook ging hij met een meetlat na of de ruimten tussen de deuren wel tot op de millimeter klopten.

Die manier van leidinggeven is dan ook precies waarom analisten het voor onmogelijk houden dat Winterkorn en zijn medebestuurders niet op de hoogte zouden zijn van het gesjoemel in de VS. ''Het zou me enorm verbazen als alleen een handvol softwarespecialisten ervan wist'', aldus een van hen.

Op volle toeren

Het presidium van de raad van commissarissen van VW vergaderde woensdag sinds het einde van de ochtend over hoe het verder moet met de aangeslagen autobouwer. In een verklaring na afloop van die bijeenkomst lieten zij weten dat de komende dagen meer koppen zullen rollen.

"Het interne onderzoek draait op volle toren", aldus de commissarissen. De betrokkenen bij het schandaal zullen zich ook voor de rechter moeten verantwoorden. Omdat zeer waarschijnlijk strafbare feiten zijn gepleegd, heeft VW besloten aangifte te doen bij het Openbaar Ministerie in Braunschweig.

Vervolging

Eerder op de dag had justitie in Duitsland zelf ook al gezegd te onderzoeken of de medewerkers die verantwoordelijk zijn voor het schandaal kunnen worden vervolgd. De raad van commissarissen van VW liet weten dat onderzoek te steunen.

Volgens de commissarissen staat vast dat Winterkorn niets wist van de fraude. Zij verwelkomden wel de bereidheid van de topman om zijn verantwoordelijkheid te nemen, en prezen zijn verdiensten voor de grootste autofabrikant van Europa, die hij sinds 2007 leidde.