Zo'n 2.500 tot drieduizend metaalwerkers in het land hebben vrijdag het werk neergelegd om te staken voor een betere cao. Het is de derde vrijdag op rij dat de vakbonden 24-uurstakingen in de metaal op touw zetten.

In Emmen en Alblasserdam en bij DAF Trucks in Eindhoven hebben zich volgens FNV al zeker tweeduizend stakers verzameld. 

Volgens FNV ligt de productie van DAF "opnieuw zo goed als plat''. Er zouden nog maar een paar vrachtwagens per uur van de band rollen.

Meer dan achthonderd van de 5.500 werknemers van DAF gaan vrijdag niet aan het werk. DAF stelt dat de fabriek op halve kracht draait en dat er slechts 450 werknemers missen.

Ook bij andere bedrijven in de metaalsector wordt vrijdag gestaakt en actiegevoerd. Dit geldt onder meer voor medewerkers van autofabriek Nedcar in Born, vliegtuigonderdelenmaker Fokker, de maritieme concerns Heerema en IHC en installatiebedrijf Imtech.

Daarnaast wordt actiegevoerd bij het bedrijf Polynorm in Bunschoten en opnieuw bij Ardagh in Hoogeveen, Leeuwarden en Deventer.

Impact

"We verwachten dat drieduizend tot vijfduizend mensen meedoen", zegt FNV-woordvoerder Hans Walthie tegen NU.nl. 

Volgens hem zullen sommige bedrijven hun fabriek een dag dicht doen. Bij de eerdere staking bleek dat kleinere bedrijven de niet-stakende personeelsleden maar een snipperdag gaven. "De impact is behoorlijk", stelt Walthie.

De acties hebben te maken met onderhandelingen over nieuwe cao's voor metaal en techniek met 285.000 werknemers en de metalektro met 140.000 werknemers.

De tak metaal en techniek wordt in de volksmond kleinmetaal genoemd en daaronder vallen medewerkers die bijvoorbeeld aan metaalbewerking, technische installaties en isolatie doen.

Onder metalektro, oftewel grootmetaal, vallen onder meer de grote bedrijven DAF, Fokker en Tata Steel.

Loon

Het overleg tussen de vakbonden en de werkgevers is onder meer gestrand, omdat de partijen het niet eens konden worden over het loon, zeggenschap over werktijden en scholing en regelingen voor oudere werknemers.

Zo vragen de bonden een loonsverhoging van 3 procent, terwijl de werkgevers een jaarlijkse verhoging van 1,5 procent in de metalektro en 1,12 procent in de metaaltechniek bieden.

Walthie denkt niet dat de vakbonden snel toenadering van de werkgevers kunnen verwachten. De werkgevers hebben een eindbod gedaan en lijken nu af te wachten. "Maar zo werkt het niet. Wij vinden het eindbod te matig en te slecht."

Werkgevers

De werkgevers hebben de actievoerders opgeroepen om te stoppen met staken en weer aan de onderhandelingstafels aan te schuiven voor nieuwe cao-afspraken. 

''Er ligt een goed eindbod en daar willen we graag met ze over in gesprek'', stelt ondernemersorganisatie FME. ''Met staken los je niks op en het is schadelijk voor de bedrijven.''

Volgens FNV-vakbondsbestuurder Jacqie van Stigt is de kloof tussen de vakbonden en werkgevers op dit moment groot. Er wordt volgens haar minder geboden dan wat er landelijk in andere sectoren wordt afgesproken.

Het gaat de vakbond niet alleen om een loonsverhoging, maar ook om het gezond inzetten van oudere werknemers, scholingsmogelijkheden en meer vrijheid bij het indelen van de roosters. 

Aantrekkelijker

Volgens Van Stigt moet het klassieke patroon van vooral voltijdsbanen doorbroken worden, zodat werknemers privé en werk beter kunnen combineren. Ze denkt dat de bereidheid om ook minder aangename uren te werken groter wordt, als het personeel meer te zeggen krijgt over het rooster.

Daarmee zou de technische sector aantrekkelijker kunnen worden voor bijvoorbeeld jongeren en vrouwen.

"Wij begrijpen goed dat als we regelingen vragen die ook geld kosten, dat dit dan uit de loonruimte moet komen", aldus de bestuurder. Alle voorstellen ziet de vakbond dan ook in relatie tot die 3 procent.

Video: Duizenden metaalwerkers in staking

Sneeuwbaleffect

Van Stigt verwacht de komende tijd een sneeuwbaleffect bij het actievoeren. Ze denkt dat medewerkers van meer verschillende bedrijven zullen meedoen dan tijdens acties van twee jaar geleden.

"Je ziet dat het nu beter gaat met bedrijven dan twee jaar geleden. Toen ging het actievoeren moeizamer, omdat mensen banger waren om hun baan te verliezen."

Tot de zomer zijn de vrijdagen vaste stakingsdagen. "We staken net zolang door tot we een fatsoenlijke cao hebben", aldus Van Stigt.

"Maar het staken is een middel en geen doel", benadrukt ze. De vakbond houdt de deur open voor nieuwe onderhandelingen, maar alleen als de werkgevers bereid zijn "met andere voorstellen te komen dan in het eindbod".