De Europese Centrale Bank (ECB) breidt zijn bestaande opkoopprogramma uit. De centrale bank gaat leningen en staatsobligaties van eurolanden bij banken in de eurozone opkopen. 

Dat maakt de ECB-president Mario Draghi donderdag bekend. Momenteel worden er al door onderpand gedekte obligaties en verpakte leningen opgekocht door de ECB. Daar komen nu staatsobligaties bij. 

Vanaf maart dit jaar zullen de gecombineerde maandelijkse aankopen 60 miljard euro bedragen. De operatie duurt in ieder geval tot en met september 2016 en bedraagt in totaal 1.140 miljard euro. Eerder zei Draghi dat de ECB voor in ieder geval 1.000 miljard euro aan nieuwe steunmaatregelen wilde nemen. 

Video: ECB steekt 1,140 miljard euro in economie

Risico's

De nationale centrale banken dragen voor 92 procent de risico's op staatsobligaties uit eigen land, de overige 8 procent is voor rekening van de ECB. Bij wanbetaling van het ene land draait een ander land daar dus bijna niet voor op. Bij het aandeel van de ECB zelf wordt het eventuele verlies wel gedeeld. 

De op te kopen obligaties hebben een looptijd van twee tot dertig jaar, de ECB-president geeft niet aan hoeveel staatsobligaties en hoeveel andere leningen worden opgekocht. 

De centrale bank wil met deze maatregel de economische groei stimuleren en de lage inflatie opschroeven naar net iets onder de 2 procent. Een niveau dat centrale bankiers als gezond beschouwen. 

In reactie op de woorden van Draghi daalde de euro ten opzichte van de dollar. De rentes op staatsobligaties van vooral landen in Zuid-Europa daalden naar recorddieptes.

Niet unaniem

Binnen het bestuur van de ECB, dat bestaat uit de presidenten van de nationale centrale banken van de eurozone en zes vaste bestuurders, was geen unanimiteit over het besluit. Hoeveel mensen tegenstemden, wilde Draghi niet prijsgeven. 

De Telegraaf meldt op basis van ingewijden dat onder meer DNB-president Klaas Knot niet heeft ingestemd met het besluit van de ECB. Knot zou samen met vier andere ECB-bestuurders niet akkoord zijn gegaan met de nieuwe stimuleringsmaatregelen.

Draghi waarschuwt in zijn toelichting op de plannen dat nationale overheden dit beleid niet moeten zien als een stimulans om meer geld uit te geven. Maar tegenstanders van zo'n opkoopprogramma, waaronder Duitsland en Nederland, vrezen dat landen met instabiele overheidsfinanciën geen noodzaak meer voelen om hervormingen en bezuinigingen door te voeren.

Doordat de ECB staatspapier opkoopt, daalt de rente zonder dat daar een solide economisch beleid tegenover staat. 

Vooral Zuid-Europese landen met een hoge staatsschuld (Griekenland, Portugal, Italië, Ierland, België, Cyprus, Frankrijk en Spanje) profiteren hiervan. Deze landen hameren op solidariteit tussen de negentien eurolanden. Het risico dat staatsleningen niet worden terugbetaald, moet je daarom spreiden. 

Eerder programma

De ECB is al eerder begonnen met het opkopen van staatsobligaties. Bij de eerste keer in 2010 was de omvang van het opkoopprogramma (SMP) van rond de 218 miljard euro redelijk beperkt.

In 2012 startte de ECB een nieuw opkoopprogramma (OMT), maar in ruil voor die steun moesten landen strikte bezuinigingen en hervormingen doorvoeren. Daar is tot op de dag van vandaag dan ook geen gebruik van gemaakt.

Dit moet u weten over het aanzetten van de geldpers | Geldkraan openzetten is onverantwoord en slecht' | Analisten verrast door grootte van ECB-bazooka