De grootste vakcentrale van ons land wil veranderen. De verschillende FNV-bonden moeten worden omgevormd één grote, sterke vakbond.

"Zonder strijd, komt er niets tot stand binnen de FNV", zei FNV-voorzitter Ton Heerts enigszins glimlachend nadat hij bekend had gemaakt dat er een tweede stemming zou komen binnen FNV Bondgenoten over de voorgenomen vakbondsfusie.

Er heerste geen feeststemming want op dat moment lag de grootste FNV-bond nog dwars, maar de vakbondsfusie moest en zou er komen, dat wist hij toen al.    

Het was in ieder geval een treffende kwalificatie. Want de aanleiding om te veranderen, namelijk de interne verdeeldheid, speelde de vakbond ook parten bij de uitwerking ervan.

De voorgenomen vakbondsfusie stond even op losse schroeven toen FNV Bondgenoten tijdens het fusiecongres op 8 oktober niet de vereiste twee derde meerderheid van de stemmen behaalde. 

De vakbond kwam slechts acht stemmen tekort, maar de fusie moet er hoe dan ook komen als het aan het dagelijks bestuur ligt. Er werd een tweede fusiecongres uitgeschreven en dit keer gingen de leden wel akkoord. Het fusievoorstel kreeg woensdag de steun van 379 van de 416   

Wat ging er aan dit moeizame proces vooraf?

Ruzie

In 2011 ontstond er tussen de FNV-bonden onenigheid over het pensioenakkoord. De sociale partners hebben hierin onder andere afgesproken dat de AOW-leeftijd wordt verhoogd van 65 naar 67 jaar.

De meeste FNV-bonden stemden hier mee in, maar de twee grootste, ambtenarenbond Abvakabo en FNV Bondgenoten, waren tegen. Het stak de twee bonden dat toenmalig FNV-voorzitter Agnes Jongerius hiermee toch akkoord was gegaan in overleg met werkgevers en politiek.  

Abvakabo en FNV Bondgenoten, die samen wel de meeste leden hebben bij de FNV maar binnen de vakcentrale niet over de meeste stemmen beschikken om beslissingen tegen te kunnen houden, zegden het vertrouwen in Jongerius op.

Uiteindelijk besloten de voorzitters van de FNV-bonden in december 2011 dat zij op wilden gaan in één ongedeelde  nieuwe vakbond. Er werden zogenaamde verkenner aangesteld die de mogelijkheden moesten onderzoeken.

Zij concludeerden dat het pensioenakkoord weliswaar de aanleiding was voor het conflict binnen de FNV, maar dat er diepere oorzaken aan ten grondslag lagen. Vandaar de stap om de organisatie ingrijpend te veranderen. Ton Heerts mocht de kar begin 2013 gaan trekken, hij won de voorzittersstrijd van huidig Abvakabo-voorzitter Corrie van Brenk.   

De Nieuwe Vakbond

Vijf kwartiermakers onder leiding van PvdA'er Jetta Klijnsma kregen in januari 2012 de taak om in juni van datzelfde jaar een blauwprint te maken voor De Nieuwe Vakbeweging.

Het streven van de FNV is om dichter bij de mensen op de werkvloer te staan door de vakbond op te knippen in verschillende sectoren. Van daaruit moeten de cao-onderhandelingen worden gecoördineerd.

Met deze verschillende sectoren moet worden voorkomen dat een kleine groep veel macht krijgt binnen de FNV, zoals FNV Bondgenoten en Abvakabo dat hadden tijdens de pensioendiscussie. Zij vertegenwoordigen immers samen de meeste leden binnen de organisatie.

Ledenparlement

Er wordt een ledenparlement opgericht, het hoogste orgaan binnen de FNV. Hierin zijn 108 leden vanuit alle 29 sector vertegenwoordigd. Zij benoemen de leden van het algemeen en dagelijks bestuur van de FNV. Ook beslist het ledenparlement over het meerjarenplan dat door De Nieuwe Vakbeweging wordt uitgezet en houdt op regelmatige basis de voortgang hiervan in de gaten.

Het voornemen is dat FNV Bondgenoten, Abvakabo FNV, FNV Bouw, FNV Sport en de voormalige vakcentrale FNV één grote, krachtige vakbond gaan vormen. De andere FNV-bonden, zoals AOb, NVJ en FNV Veiligheid, blijven als bond zelfstandig lid van de overkoepelende federatie.

Tweede poging

Maar zover kwam het in eerste instantie niet. In de week dat de FNV-bonden zich uitspreken over de voorgenomen fusie,  blokkeerde FNV Bondgenoten het fusieplan door tegen te stemmen.

Volgens Heerts was het eerste 'nee' te wijten aan gebrekkige informatievoorziening. "In de laatste weken voor het congres van FNV Bondgenoten zijn er nog een aantal besluiten genomen. Die zijn niet tot alle congresgangers doorgedrongen, is ons gebleken." Die plooien zijn nu gladgestreken.

De werknemersvoorman is inmiddels bekend met de vakbondsretoriek. "Niets bij de FNV komt tot stand zonder strijd", zegt Heerts ook nu weer.

En dan strijdbaar: "Of het nu over de cao-tafel gaat, of over een fusie. Maar ik ben blij dat we nu keihard aan de slag kunnen om nog sterker ten tonele te verschijnen als we de degens kruisen met werkgevers die werkenden uitbuiten of een kabinet dat maar door bezuinigd."

Het lijkt er op dat de FNV nu eindelijk weer de stevige sociale partner wordt die de polder nodig heeft.