Medewerkers van de buitendiensten van drie grote gemeenten voeren sinds maandag actie. Ze leggen in totaal drie dagen het werk neer, in een poging een einde te maken aan een slepend cao-conflict. 

Vijf vragen over de stakingen van het gemeentepersoneel: 

1. Wie staken er allemaal? 
Tijdens de eerste twee dagen van de staking beperken de acties zich tot de gemeentelijke buitendiensten van Amsterdam, Utrecht en Groningen. Zij zijn in hun stad onder meer verantwoordelijk voor het ophalen van het vuilnis en het vegen van de straten. Maar de buitendiensten onderhouden ook parken en plantsoenen, het riool en straten en stoepen. 

Op de derde stakingsdag, woensdag, leggen de ambtenaren van alle Nederlandse gemeenten hun werk neer. Ze verzamelen zich dan in het Zuid-Hollandse Hendrik-Ido-Ambacht, waar de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) haar jaarlijkse congres organiseert. Hoeveel ambtenaren komen demonstreren, kon een zegsman van Abvakabo FNV dinsdag nog niet inschatten. 

2. Welke gevolgen hebben de acties? 
Vooralsnog leiden de acties in Groningen, Utrecht en Amsterdam vooral tot stapels vuilniszakken op straat en overvolle prullenbakken. De overlast valt daarvan echter 'reuze mee', zo liet een woordvoerder van de gemeente Amsterdam maandagavond weten. Ook in Utrecht en Groningen verwachten de gemeenten weinig problemen als gevolg van de stakingen. 

Wat daarbij meespeelt is dat de steden niet alleen werken met vuilnismannen, maar ook met ondergrondse containers, waar inwoners hun afval nog gewoon in kunnen dumpen. Het afval is daarom niet overal in de steden meteen zichtbaar. Mocht de staking echter langer doorgaan, dan is de kans groot dat daar verandering in komt. 

3. Wat staat er voor de ambtenaren op het spel? 
Om te beginnen een hoger loon. De bonden eisen voor dit jaar een loonsverhoging van drie procent en willen er over vorig jaar met terugwerkende kracht ook nog eens tweeënhalf procent bij. Daarnaast moeten afspraken worden gemaakt over de hoeveelheid werk en de zekerheid van die banen. Bonden willen minder flexibele, onzekere banen en meer vast werk. 

"De obsessie van de politiek met een kleine overheid moet gewoon stoppen", zegt Abvakabo-voorzitter Corrie van Brenk daarover. "Als de politiek blijft doorgaan met banen schrappen, dan verslechtert de dienstverlening. We hebben een slimme, goed werkende overheid nodig, met goede mensen die het werk doen." 

4. Hoe lang loopt dit conflict al? 
De onenigheid tussen vakbonden en werkgevers duurt onderhand al meer dan twee jaar. De vorige cao voor ambtenaren liep in januari vorig jaar af en sindsdien zijn beide partijen er niet in geslaagd nader tot elkaar te komen. Na meermaals te zijn weggelopen van de onderhandeltafel besloten de bonden in februari dat het welletjes was. 

Sindsdien hebben ambtenaren meermaals actiegevoerd om een hoger loon en betere arbeidsvoorwaarden op tafel te krijgen. Tot dusver beperkten die stakingen zich echter tot individuele gemeentes, zoals de grootschalige staking bij het stadhuis in Amsterdam halverwege mei. Woensdag leggen ambtenaren voor het eerst door het hele land hun werk neer. 

5. Is een oplossing al in zicht? 
Dat is helemaal afhankelijk van hoe volhardend werkgevers en werknemers zijn. De VNG liet maandag nog weten weer met de bonden om tafel te willen, maar kan naar eigen zeggen 'onmogelijk ingaan op alle elf eisen van de vakbonden'. "Vooral de loonsverhoging van totaal 5,5 procent is onrealistisch", aldus de werkgeversorganisatie. 

"Gemeenten hebben te maken met een grootschalige decentralisatie van taken in zorg en werk en moeten deze nieuwe taken met een beperkt budget waarmaken", schreef de VNG in een verklaring. "Daardoor hebben gemeenten gewoonweg niet de middelen voor zo'n looneis."