Oud-topman Erik Staal van woningstichting Vestia was geschokt toen zijn financiële man Marcel de Vries begin 2012 werd aangehouden op verdenking van fraude.

Het was of zijn wereld instortte, zei Staal donderdag voor de Parlementaire Enquêtecommissie Woningcorporaties. De mannen hadden altijd samenwerkt op een manier die ''gebaseerd was op vertrouwen en loyaliteit'', aldus Staal.

Vestia, de grootste corporatie van het land, balanceerde enige tijd op de rand van de afgrond als gevolg van risicovolle financiële avonturen met zogenoemde derivaten, waarmee je de mist in kunt gaan als de rente daalt.

De aankoop van de derivaten had plaats onder leiding van Staal en werd gedaan door De Vries. Die lijkt de vrije hand te hebben gehad, terwijl Staal alles tekende nadat een 'back office' de boel had gecontroleerd.

Staal leek bij het begin van het verhoor de zwartepiet toe te spelen aan het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW), dat volgens hem het gebruik van derivaten wel goed vond, mits die door banken werden verstrekt die getoetst waren.

Goede weg

In 2009 en 2010 keken er ook een nieuwe accountant en nog een ander bureau naar en hun reacties waren volgens Staal ''signalen dat we met Vestia op de goede weg zaten''. Ook hoorde hij altijd maar dat Vestia ''het geweldig deed''. Dat klonk ''van hoog tot laag en van binnen en buiten''.

In 2011 veranderde het WSW opeens van koers, aldus Staal. Het fonds wilde niet meer borg staan voor de liquiditeitsproblemen bij Vestia, waardoor de woningcorporatie in acute problemen kwam.

Gewongen

Staal trad begin 2012 af. Hij voelde zich daartoe gedwongen, zei hij tegen de enquêtecommissie. Hij wordt inmiddels persoonlijk verantwoordelijk gehouden voor de miljardenschade.

Staal zei donderdag dat de derivaten maar een klein onderdeel van zijn takenpakket waren. Hoofdtaak was huisvesting, zei hij. Maar dan moet je ook een goede financiële basis hebben, benadrukte hij.

Salaris

Voormalig Vestia-topman Erik Staal begrijpt de latere commotie over zijn salaris, in 2010 een half miljoen inclusief pensioenbijdrage, maar die beloning is volgens hem ontstaan in een ander tijdsgewricht. Hij kon daarom donderdag voor de Parlementaire Enquêtecommissie Woningcorporaties niet toegeven dat het geen passend salaris was voor de baas van een stel sociale huurhuizen.

''Een getal zonder context geeft verkeerde conclusies'', aldus Staal. In 1998 werd hem een salaris aangeboden en een 'perspectief' voor de jaren daarop. Staal wees erop dat andere corporaties hem ook wel hadden willen hebben en dat Vestia hem graag wilde houden. En in 2004 deed hij vrijwillig mee aan een onderzoek naar zijn salaris en daar heeft hij nooit meer wat op gehoord.

Naast zijn salaris declareerde Staal ook maandelijks voor ettelijke duizenden euro's aan onder meer autokosten, lunches en dergelijke. Geregeld bezocht de Vestiatop verder het buitenland, om te zien hoe het volkshuisvestingsbeleid in bijvoorbeeld Londen of Berlijn werd aangepakt. Een en ander werd betaald met een creditcard van Vestia.

Gouden handdruk

Staal onderstreepte dat de salariëring niet zijn belangrijkste drijfveer vormde. ''Voordat u de suggestie wekt dat ik het alleen om het geld deed: ik was alleen getriggerd om Vestia volkshuisvestelijk goed op de kaart te zetten'', hield hij de enquêtecommissie voor.

Bij zijn vertrek bij Vestia kreeg Staal 3,5 miljoen mee, voornamelijk een achterstallige pensioenbijdrage. Staal begrijpt de verontwaardiging daarover, maar wees erop dat het niet om een gouden handdruk ging. Bovendien ging meer dan de helft van het bedrag naar de ficus, onderstreepte hij.

Staal wees er op dat de huurders van Vestia jarenlang hebben geprofiteerd van de dienstverlening van de corporatie. Het doet hem terugdenkend ''meer dan pijn'' als hij denkt aan de situatie waarin Vestia is terechtgekomen. Het 'verscheurt' hem zelfs. ''Ik wou dat het anders gelopen was. Ik maak me elke dag zorgen over wat mensen is overkomen. Ik wou dat ik de tijd kon terugdraaien.''

'Vestia-directeur werd nooit tegengesproken' | Alles over Vestia