RIJSWIJK - Het afschaffen van de rentevaste hypotheek is volgens deskundigen een ramp voor de woningmarkt. Het zorgt voor maatschappelijke onrust en kan op de huizenmarkt de lont in het kruitvat zijn.

ING liet zaterdag weten dat de traditionele huizenlening waarbij de rente voor meerdere jaren vastgezet wordt, wellicht op de schop moet. Nieuwe boekhoudkundige regels schrijven voor dat de hypotheekportefeuille van een bank tegen de actuele waarde op de balans moet worden gezet.

Bij een stijgende rente zou dat betekenen dat de bank een verlies boekt, want de lopende lening had immers ook tegen een hogere rente kunnen worden afgesloten. ING heeft aangegeven dat het daar geen zin in heeft en voorspelt daarom het einde van de vaste rente.

Ramp

Een regelrechte ramp, zo oordeelt de vereniging van huiseigenaren Eigen Huis. "Negentig procent van de huizenkopers kiest voor een rentevaste lening van meer dan vijf jaar", aldus een woordvoerder van de vereniging. "Daarmee zorgen mensen dat ze voor langere tijd weten hoe de prijs van wonen voor hun is. Dat is slim, want het is immers de grootste vaste maandlast. Als die gaat schommelen kan dat grote gevolgen hebben voor het besteedbaar inkomen."

In Engeland, waar hypotheken vrijwel altijd een variabele rente kennen, leidden renteschommelingen eind jaren '80 en halverwege de jaren '90 tot een grote crisis op de woningmarkt. Hoge rente maakte huizen onbetaalbaar, waardoor huizen leeg bleven staan en eigenaren op straat werden gezet.

Ook woningmarktonderzoeker P. Boelhouwer van het aan de TU Delft verbonden onderzoeksinstituut OTB ziet gevaar in de afschaffing van de rentevaste hypotheek. "Het kan de lont in het kruitvat zijn", schat hij in.

Uit onderzoek blijkt dat de afgelopen dertig jaar de gemiddelde huizenprijs in Nederland vooral wordt bepaald door de leencapaciteit van kopers. "Het risico om een huis te kopen wordt groter, waardoor men minder zal gaan lenen", stelt Boelhouwer. "Daardoor zal de gemiddelde prijs van een huis gaan dalen."

Dalende huizenprijzen

In het slechtste geval is de prijsdaling het begin van een negatieve spiraal. Huizeneigenaren kunnen zenuwachtig worden en stellen verhuizingen uit. Of ze verkopen hun woning, maar wachten met het kopen van een nieuw huis. "In alle gevallen leidt dat tot aanhoudende daling van de huizenprijs, wat ook voor mensen die al een huis hebben grote gevolgen kan hebben."

Makelaarsvereniging NVM toonde zich maandag dan ook bezorgd. Een negatieve spiraal op de huizenmarkt is allesbehalve gunstig voor een makelaar. Maar ook de economie is in gevaar, net als de zekerheid die de consument bij het kopen van een huis nodig heeft, aldus NVM-voorzitter O. Smit.

Het is overigens nog niet zeker dat de boehoudkundige regels waar ING als schot voor de boeg op reageert, zullen worden ingevoerd. Er is ook een alternatief voor het afschaffen van de rentevastehypotheek. Banken kunnen de hypotheekverlening ook onderbrengen in een apart bedrijf.

"Dat maakt het risico voor de bank echter wel groter, waardoor de kosten van een hypotheek zullen toenemen", aldus de woordvoerder van Eigen Huis. "Dat is dus geen goede oplossing."

Een woordvoerder van het ministerie van Financiën wees erop dat ING niet wordt gedwongen door de nieuwe regels, maar dat het concern er straks eventueel zelf voor kiest om de hypotheekportefeuille tegen actuele waarde in de boeken te zetten. De nieuwe boekhoudregels staan begin mei op de agenda van de vergadering van de ministers van Financiën van de lidstaten van Europese Unie.

/ECONOMIERentevaste hypotheek gaat verdwijnen