Als banken meer aandacht besteden aan ethiek en het terugwinnen van het vertrouwen leidt dat vanzelf tot minder 'doorgeschoten regelgeving'. 

Dat zegt Hans Ludo van Mierlo, de 'geestelijk vader' van de bankierseed, woensdag. De vele regels die worden ingevoerd zijn volgens hem vooral een 'uitdrukking van boosheid'.

"Bij meer aandacht voor moraliteit kunnen de banken het vertrouwen van publiek en politiek terugwinnen en zal de regeldruk ook stilaan verminderen", aldus Van Mierlo, die bij meerdere banken werkte. Maatregelen zoals het invoeren van tuchtrecht voor bankiers en een bankierseed kunnen daartoe bijdragen. "Dan ontstaat vanzelf een sfeer waarin de regering de teugels wat loslaat", denkt hij.

Banken moeten echter ook meer in discussie treden met hun personeel en klanten, vindt Van Mierlo. "Ik heb als klant nog nooit uitleg gehad van een bankdirecteur over wat er nu precies gaande is", aldus de oud-bankier. "Banken zijn nog zo met zichzelf bezig, dat het wantrouwen bij het publiek en politici amper afneemt."

Dijsselbloem

Met zijn uitspraken reageert Van Mierlo op minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA), die in een vraaggesprek met RTL Z dinsdag zei dat de bankenbelasting voorlopig blijft staan. De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) had eerder opgeroepen die maatregel af te schaffen, zodat banken minder lasten krijgen.

Van Mierlo is het er mee eens dat sommige regels - waaronder de bankenbelasting - 'doorgeschoten' zijn en vooral voortkomen uit boosheid en onbegrip bij het publiek. Hij kan die 'paniekreacties' echter wel begrijpen en meent dat het vooral aan de sector zelf is om te laten zien dat dergelijke maatregelen niet nodig zijn.

Toch wijst de voormalig hoofd woordvoering van onder meer ING en Rabobank er ook op dat de grote hoeveelheid nieuwe regels ook een 'straf voor de hele maatschappij' zijn. Door de eisen voor hypotheekverstrekkers te verhogen, kunnen jongeren bijvoorbeeld steeds moeilijker een eigen huis aanschaffen, stelt hij.

Toezicht

Ook zijn banken in ruim tien jaar tijd veel meer gaan meebetalen aan de kosten voor het toezicht, zo stelt Van Mierlo. Die maatregel, maar ook de bankenbelasting van zeshonderd miljoen euro en de hogere kapitaalseisen, maken dat banken minder geld kunnen uitlenen aan consumenten en bedrijven.

Van Mierlo is bedenker van de eed voor bankiers, waarover hij kort voor het het uitbreken van de crisis al schreef. Vijf jaar later werd de eed ingevoerd voor alle bestuurders en toezichthouders in de financiële sector. Een eed voor alle medewerkers van banken ligt op de plank, maar is nog niet volledig rond.