Vleesproducenten kampen met een gebrek aan ethisch besef. Dat signaleert inspecteur-generaal Harry Paul van de Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit.

In een interview met Het Financieele Dagblad woensdag stelt Paul dat het aantal incidenten in de Nederlandse voedselsector verontrustende proporties heeft aangenomen.

"De grens opzoeken en zorgen dat je niet gepakt wordt, wijst op normvervaging." Deze houding levert volgens hem ook forse risico's op voor de nabije toekomst.

Bij een reeks voedselschandalen bleek onder meer dat paardenvlees als rundvlees werd verkocht, antibiotica overmatig werd gebruikt en werden verboden groeihormonen aangetroffen. Toch is het Nederlandse voedsel volgens Paul nog veilig. "Maar de incidenten die we tegenkomen, wijzen op een grootschaligheid die verontrustend is."

Tandje terug

Respect voor dieren zou hoger in het vaandel moeten komen te staan, ook als dat leidt tot een lagere productie. "Nu hollen we met elkaar achter de incidenten aan. Misschien moeten we een tandje terug doen in de hoeveelheid voedsel die we fabriceren."

Nederland is de tweede voedselexporteur ter wereld. "Het is een keiharde handel geworden", zegt Paul. "Vlees wordt nu behandeld als grondstof, terwijl het wel dieren zijn geweest. De waarde en respect voor het product zijn verdwenen."

De inspecteur-generaal verwacht dat zich incidenten blijven voordoen. Voor een beter toezicht mag de NVWA 150 mensen aannemen, maar het zou jaren duren voordat de NVWA weer op orde is. "We werken nu te weinig systematisch. Daardoor weten we vaak niet of een ingreep een toevalstreffer is geweest of dat er sprake is van een trend."

Sociale onrust

Milieudefensie kan zich vinden in de uitspraken van de NVWA. "Het is goed dat de NVWA laat zien dat ze deze problemen serieus nemen'', aldus Hugo Hooijer van Milieudefensie. "Het gaat om risico's voor de volksgezondheid en om schandalen die tot veel sociale onrust leiden.''

Wakker Dier vindt dat sjoemelen in de hand wordt gewerkt, zolang supermarkten "blijven stunten met vlees, en het soms goedkoper dan kattenvoer en broccoli aanbieden".

"De prijs voor een goede controle, een goed dierenwelzijn en een eerlijk inkomen voor de boer moeten worden doorberekend aan de consument. Supermarkten moeten niet alleen aan fair trade doen voor de koffie en chocola, maar ook voor onze eigen Nederlandse voedselsector." 

Cultuurverandering

De Land- en Tuinbouworganisatie (LTO Nederland) wil naar aanleiding van de uitspraken van Paul een discussie voeren met de overheid en het bedrijfsleven.

Volgens voorzitter Albert Jan Maat moet er een cultuurverandering in de hele voedselketen komen. "Nog steeds is in de hele voedselketen de allerlaagste prijs dominant", zegt Maat. "Daar moeten we vanaf."

Filosofisch

Maar de Centrale Organisatie voor de Vleessector (COV) hekelt de "filosofische beschouwingen" van Harry Paul. De zorgen van de NVWA over het aantal incidenten in de Nederlandse voedselsector zijn volgens de COV niet terecht.

"Houden vleesbedrijven zich niet aan de wet? Dan moet de NVWA opsporen en handhaven'', zegt COV-woordvoerder Dé van de Riet. "Maar als vleessector zitten we niet te wachten op tussentijdse filosofische beschouwingen over wat de normen voor voedselkwaliteit zouden moeten zijn."

De Federatie Nederlandse Levensmiddelenindustrie (FNLI) vindt dat de uitspraken van de NVWA een "generaliserend karakter" hebben. De brancheorganisatie stelt dat de levensmiddelenindustrie wel degelijk inspanningen levert op het gebied van verduurzaming, dierenwelzijn, voeding en gezondheid en innovatie.

"De terechte grote aandacht voor fraudeurs en wetsovertreders mag niet het beeld van de werkelijkheid vertekenen. De grote meerderheid van bedrijven stelt dag in dag uit alles in het werk om goed, veilig en betaalbaar voedsel op de markt te brengen'', stelt de FNLI in een verklaring.

Meer controleurs

Vakbond Abvakabo vindt dat de NVWA zo snel mogelijk extra controleurs aan het werk moet zetten. "Veel medewerkers hebben bij ons aan de bel getrokken omdat zij vinden dat de inspectie van voedselveiligheid en dierenwelzijn tekortschiet. Het is belangrijk dat zowel de top van de NVWA als de politiek inziet dat dit tij gekeerd moet worden'', zegt bestuurder Mieke van Vliet.

Abvakabo zegt dat de NVWA de afgelopen jaren "fors is uitgekleed''. De vakbond constateert dat de geplande 150 extra inspecteurs nog niet aan het werk zijn. "De werkdruk is nu al enorm, er zijn gewoon meer mensen nodig."