UTRECHT - De Nederlandse Spoorwegen willen vliegende controles op de trein. Door de installatie van toegangspoortjes en meer controles bij de in- en uitgang op de stations zou het mogelijk zijn minder of zelfs geen conducteurs op de trein te zetten. Dat blijkt uit plannen in het NS-bedrijfsblad De Koppeling dat vrijdag wordt verspreid.

Conducteurs krijgen hierdoor meer tijd voor toezicht en service op de stations, wellicht in een andere functie. De plannen worden de komende jaren, voor 2010, in praktijk gebracht als het aan de NS ligt. Tot die tijd zou er een werkgelegenheidsgarantie gelden.

Chipkaart en toegangspoortjes

Volgens een woordvoerder van de NS is deze stap noodzakelijk om te kunnen concurreren bij aanbestedingen. "De politiek wil dat de exploitatie goedkoper en beter wordt", zegt een woordvoerder. "Het betekent dat in de toekomst treinen gaan rijden zonder vaste conducteurs." Volgens de NS zal de komst van een chipkaart de hele systematiek veranderen. "Met toegangspoortjes op de stations kunnen we zwartrijders weren."

Bestuurder A. van den Berg van FNV Bondgenoten is verheugd dat de NS-directie "eindelijk duidelijkheid schept". "Maar ik vrees enerzijds het uitkleden van de functie van conducteur en anderzijds toekomstig banenverlies. Dit is allemaal het gevolg van het feit dat minister Netelenbos vasthoudt aan aanbesteding van een kwart van het spoorwegnet. Welke partij dat ook aankoopt, ze ontkomt niet aan bezuinigingen. Ook als dat de NS is. Daarom zijn we nog steeds woest op de minister."

Volgens Van den Berg is het aantal medewerkers van het rijdend personeel dat bij de veranderingen is betrokken "schokkend hoog". "Je praat over eenderde van alle mensen, zo'n 2000 mannen en vrouwen. We gaan dan ook uitgebreid met onze achterban over deze plannen praten."

Geschokt

De Ondernemingsraad van NS Reizigers is niet zozeer boos op de directie van de NS, maar op de politiek. "Dit is het gevolg van de aanbestedingen", reageertvoorzitter G. Wold. "Alles moet goedkoper. We zijn geschokt door het hoge aantal functies dat hierbij betrokken is. We zijn echter ook blij dat er nu duidelijkheid is gekomen over wat er staat te gebeuren."

Vorig jaar leidden plannen van de directie om diensten te veranderen tot grote consternatie. Het personeel was tegen diensten op vaste lijnen, het zogenoemde 'rondje om de kerk'.

Ook voor CNV Spoorwegen zijn de toezeggingen van de NS-directie niet voldoende. "Die werkgelegenheidsgarantie voor 8,5 jaar is een lovenswaardige zaak, maar gaat ons niet ver genoeg. En waarom wordt die garantie niet voor het niet-rijdend personeel afgegeven?", stelt CNV-bestuurder W. Kusters.

Ook hier een sneer richting politiek. "Tot dusver heeft Den Haag zich vooral met het treinenspul bemoeid en niet met de dingen waarvoor de politiek echt verantwoordelijk is, namelijk de sociale veiligheid. Dat moet niet langer op het bordje van de NS worden geschoven, want het is een maatschappelijk probleem."

Reizigersorganisatie Rover is pertinent tegen de plannen. "De conducteur heeft een sociale en servicegerichte functie", aldus R. Spithorst van de organisatie. "Conducteuren moeten informatie geven in de trein. Bovendien moeten ze erop toezien dat reizigers zich gedragen. Als dit plan doorgaat willen we dat het treinkaartje goedkoper wordt, want ongeveer de helft van de kosten van een kaartje bestaat uit loonkosten voor de conducteur."

/DOSSIERDe NS