De Nederlandse economie kan zich geen grote loonstijgingen permitteren de komende jaren omdat dat de concurrentiepositie in gevaar zou brengen.

Dat stelt De Nederlandsche Bank (DNB) maandag in een toelichting op de halfjaarlijkse raming van de Nederlandse economie.

"De export neemt wel toe, maar om te pleiten voor grote loonstijgingen in een periode dat je de concurrentiepositie ziet verslechteren, vind ik niet het goede signaal", zegt Job Swank, directeur Monetaire Zaken en Financiële Stabiliteit van DNB.

Vakcentrale FNV maakte eerder een looneis van 3 procent bekend, maar om dat te kunnen eisen moet er volgens Swank gekeken worden naar de ontwikkeling van de arbeidsproductiviteit van werknemers.

"Ik weet niet of je dan op 3 procent uitkomt, je moet vragen naar wat reëel is. Vaak krijg je ook niet wat je eist", aldus Swank.

Hij ziet wel mogelijkheden in de verschillende sectoren. "Binnen de ene bedrijfstak is er meer ruimte dan in de andere".

Kleine groei

DNB voorspelt voor de komende jaren een omslagpunt in de economie met een lichte groei van 0,5 procent in 2014 en 0,9 procent in 2015, gestuwd door een groeiende export. "Na twee slechte jaren komt de groei van het bruto binnenlands product (bbp) langzaam op gang", licht Swank toe.

De raming van DNB voor dit jaar is een krimp van 1 procent, die is daarmee 0,2 procentpunt sterker dan in de vorige raming een half jaar eerder. Ook de verwachting voor 2015 is met 0,2 procentpunt naar beneden bijgesteld. "De weg naar boven is hobbelig", zegt Swank. 

Het magere herstel schrijft de centrale bank toe aan huishoudens, pensioenfondsen en banken die hun financiële balansen willen verbeteren.

Het begrotingstekort blijft zoals eerder gemeld rond, maar boven de 3 procent van het bbp. Dit jaar is dat 3,2 procent, volgend jaar 3,4 en in 2015 3,1 procent.

Uitgaven

Er zijn volgens de centrale bank verschillende indicatoren die wijzen op het magere herstel. Allereerst is dat een stagnatie van de dalende consumentenuitgaven, jarenlang een grote oorzaak van economische tegenwind.

In 2014 is er nog wel een verwachte daling van 1,3 procent, maar in 2015 moet er een stijging van 0,3 procent waarneembaar zijn.

Pensioenopbouw

De versobering van de pensioenpremies in 2015, het zogenoemde Witteveenkader, zou volgens de centrale bank voor een grote koopkrachtimpuls zorgen.

Als die versobering doorgaat daalt de pensioenpremie naar verwachting met 11 procent. "Dat zie je terug in de koopkracht van werknemers", zegt Swank. De politiek onderhandelt momenteel om de pensioenopbouw te verlagen van 2,25 naar 1,75 procent.

Daarbij gaat DNB ervan uit dat werknemers een deel van dat geld terugkrijgen, of dat ook gebeurt is aan de sociale partners. "De bestedingseffecten zijn op dit moment welkom", zegt Swank, die hoopt dat die boodschap ook in politiek Den Haag wordt opgepikt.

Koopkracht

De koopkracht voor huishoudens maakt in de berekeningen van DNB een forse sprong in 2015. Consumenten zouden er 2,5 procent op vooruitgaan, de eerste stijging in zeven jaar.

Lage inflatie (voor 2014 en 2015 geraamd op 1 procent), loonstijging en een stijgende werkgelegenheid van 0.2 procent in 2015 zijn de grootste oorzaken hiervan. Het is voor het eerst  sinds 2011 dat de werkgelegenheid stijgt. 

De werkloosheid loopt naar verwachting op van 6,8 procent dit jaar naar 7,4 procent volgend jaar en blijft op dat niveau in 2015. Daarmee is de centrale bank negatiever dan in eerdere voorspellingen. 

Woningmarkt

"Het vertrouwen op de woningmarkt is teruggekeerd. De prijsstijging in het derde kwartaal en de toename van het aantal woningaankopen zijn daar een voorbeeld van", zegt Swank. 

De woningmarkt is aan het "uitbodemen", maar grote prijsstijgingen worden niet meer verwacht. "Ik denk wel dat de prijzen in 2015 gaan stijgen, maar we beleven niet meer de tijden van weleer. Alles bij elkaar opgeteld komt de rust terug op de woningmarkt", zegt Swank.

Hij wijst er daarbij op dat de prijzen al met 20 procent zijn gedaald ten opzichte van de piekperiode net voor het uitbreken van de financiële crisis.

Dijsselbloem

Volgens minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem bevestigt de raming van DNB dat de Nederlandse economie uit het dal klimt.

"De cijfers komen overeen met die van het CPB en die uit de Miljoenennota. Meer seinen staan op groen, zoals bij de consumptie van huishoudens en het aantal bedrijfsinvesteringen. De werkloosheid blijft echter hoog."

"Voor 2015 houdt DNB rekening met een begrotingstekort van 3,1 procent, maar daarbij is de versobering van het pensioenstelsel nog niet meegerekend. Het kabinet is vastbesloten de geraamde opbrengst van de pensioenplannen binnen te halen.''

Zie ook: 'Einde koopkrachtdaling in zicht'