Minister Henk Kamp van Economische Zaken houdt vast aan de sluiting van vijf kolencentrales zoals afgesproken in het Energieakkoord. 

Kamp heeft dat donderdag gezegd in reactie op een uitspraak van de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Die oordeelt dat het sluiten van de kolencentrales in strijd is met de concurrentieregels.

Kamp gaat nog met de ACM praten en zal het onderwerp ook in Brussel bespreken. Maar de sluiting van de centrales wil hij doorzetten want ''dat is een belangrijk onderdeel van het Energieakkoord''.

Op verzoek van de ChristenUnie komt Kamp met een brief waarop hij reageert op het advies van de ACM.

Henk Don, bestuurslid van ACM, zei eerder juist niet te verwachten dat het plan nu uitgevoerd wordt. "Het zou me verbazen als zij na dit oordeel doorgaan op de ingeslagen weg", aldus Don.

Mark Rutte noemt het resultaat de ACM "een steen in de schoen." Dat zei de premier tijdens algemene politieke beschouwingen in een reactie op het onderzoek. "De kolencentrales willen we echt sluiten, dat is de ambitie van het kabinet en de ambitie van het energieakkoord", aldus Rutte. 

SER

Wiebe Draijer, voorzitter van de Sociaal Economische Raad (SER), laat in een reactie aan NU.nl weten dat hij de komende maanden met de betrokken partijen weer om tafel gaat zitten om te kijken of er aanpassingen gemaakt kunnen worden.

Draijer, die namens de SER de onderhandelingen over het energieakkoord heeft geleid, vreest niet dat het akkoord nu op wankelen staat. "Alle betrokken partijen hebben zich gecommitteerd aan de gemaakte afspraken. Het energieakkoord staat, daar is geen twijfel over mogelijk", zegt Draijer.

Geheel

De SER-voorzitter zet vraagtekens bij de manier van onderzoeken van de ACM. "Er is een specifiek onderdeel genomen en daarover is een oordeel geveild zonder naar het geheel te kijken. Het opwekken van zon- en windenergie hebben een drukkend effect op de energieprijzen", aldus Draijer.

Hij vindt dat de verwachte stijging van de consumentenprijzen met 0,15 procent wanneer de vijf kolencentrales sluiten, een punt waarover de ACM zich zorgen over maakt, wel meevalt. "Dat noem ik geen grote gevolgen." 

Europa 

Ook uit Draijer kritiek op het punt van de ACM dat de CO2-uistoot wordt verplaatst in plaats van gereduceerd vanwege de Europees verhandelbare emissierechten.

"Dat geldt voor iedere vorm van beleid, dat is nu eenmaal het gevolg van een Europees handelssysteem waar we mee te maken hebben. Maar dat mag niet betekenen dat we moeten stoppen met reduceren. De ACM uit hiermee eigenlijk kritiek op dit Europese systeem", aldus Draijer. Hij gaat hierover in overleg met de Europese Commissie.

Discussie

Hans Alders, voorzitter van Energie Nederland (EN), de brancheorganisatie van energiebedrijven in Nederland en deelnemer in het energieakkoord, vindt het eveneens opmerkelijk dat er op deze manier nationaal geen beslissingen kunnen worden genomen over het reduceren van CO2-uitstoot.

Alders: "Als wij in Nederland de CO2-uitstoot verminderen, ontstaat er elders in Europa ruimte voor meer uitstoot, het waterbedeffect. Daar moeten we een discussie over voeren."  

Ook volgens hem valt de genoemde prijsstijging van de ACM mee. "Het prijseffect van de sluiting van kolencentrales is zeer beperkt. Voor een huishouden ongeveer 2 euro op jaarbasis, maar levert behoorlijke maatschappelijke voordelen op."

Probleem

"We hebben een probleem, want er is afgesproken dat we alleen verder kunnen met het energieakkoord als de ACM zijn goedkeuring geeft", zegt Alders. Net zoals Draijer zegt de EN-voorzitter dat de maatschappelijke baten groter zijn dan de lasten als je kijkt naar het hele akkoord in plaats van op een geïsoleerde manier zoals de ACM in zijn ogen heeft gedaan.

"We kunnen met de ACM in discussie, met Europa en opnieuw met de betrokken partijen", aldus Alders over de mogelijke toekomstige opties. 

Jammer

In een reactie laat de PvdA weten "jammer" te vinden dat de ACM nu met dit advies komt. "We gaan er naar kijken maar de PvdA vertrouwt er op dat de partijen die het energieakkoord hebben gesloten met een oplossing komen."

GroenLinks-Tweede Kamerlid Liesbeth van Tongeren zegt dat de akkoorden van dit kabinet geen lang leven zijn beschoren. "Met het wegvallen van deze cruciale afspraak over de kolencentrales wordt het fundament onder het Energieakkoord weggeslagen." GroenLinks zal naar eigen zeggen met plannen komen om het Energieakkoord te redden.

De VVD kan zich beter vinden in de conclusies van de ACM. "Daarom wil de VVD meer samenwerken in Europa en hameren wij steeds op de betaalbaarheid van de energierekening", zo laat een woordvoerder van de partij weten.

"Het lijkt me verstandig om de uitspraak nog eens goed onder de loep te nemen, maar ik verwacht niet dat het iets afdoet aan de gemaakte afspraken in het energieakkoord", aldus de woordvoerder.

Losse schroeven

Natuur- en milieuorganisaties zijn bang dat kartelwaakhond ACM een deel van het Energieakkoord op losse schroeven zet. Zij roepen alle bij de overeenkomst betrokken partijen op opnieuw naar de onderhandelingstafel te komen om snel samen een oplossing te vinden.

Dat lieten Greenpeace, Natuur & Milieu, Milieudefensie, het Wereld Natuur Fonds en de Natuur en Milieufederaties donderdag in een gezamelijk persbericht weten. De organsaties zijn het niet eens met de conclusie van ACM dat de sluiting van de kolencentrales in strijd met de mededingingswet zou zijn.

''ACM zegt dat het sluiten van de vijf kolencentrales een afspraak is tussen de energiebedrijven. Dat klopt niet. Het is een afspraak tussen alle partijen van het energieakkoord'', stelt een woordvoerder van Natuur & Milieu. Ook het argument dat de prijs voor elektriciteit zal stijgen door het wegvallen van concurrentie is volgens hem onjuist.

Tunnelvisie

De natuur- en milieuorganisaties vinden dat de ACM lijdt aan tunnelvisie. ''In Duitsland ligt de stroomprijs nu veel lager dan in Nederland, mede door de hoeveelheid windenergie die in ons buurland wordt opgewekt."

"Als windmolens eenmaal stroom produceren, kunnen ze dat tegen veel lagere variabele kosten dan gas- en kolencentrales en daardoor zullen ze een prijsverlagend effect veroorzaken. Dit prijsverlagende effect van meer wind op zee is door ACM ten onrechte volledig genegeerd'', staat in hun verklaring.

Vijf vragen energieakkoord
Lees alles over duurzaamheid op NUzakelijk