Nederland is vergeleken met andere Europese landen fiscaal aantrekkelijk voor internationale bedrijven om zich te vestigen. Dit komt door een aantal financiële voordelen dat ons land biedt.

Maar of Nederland daarmee ook als een 'belastingparadijs' gekwalificeerd kan worden, daar durven de onderzoekers van SEO zich niet aan te wagen. 

Staatssecretaris Weekers (Financiën) doet dit wel. "Nederland is geen belastingparadijs", zo stelt Weekers in een reactie aan NU.nl.   

Het SEO wijst erop dat er door Nederland via brievenbusfirma's jaarlijks 278 miljard euro stroomt. 

Verdragen

Dit komt ondermeer door deelnamevrijstelling, relatief gunstige bronbelastingtarieven op rente en royalties en het uitgebreide verdragennetwerk met andere landen. 

Het onderzoeksbureau deed in opdracht van het Holland Financial Centre onderzoek naar de belastingconstructies en kreeg daarvoor de toegang tot cijfers van De Nederlandsche Bank. 

Opvallend

Het is volgens het SEO opvallend dat bedrijven voordat zij zich in Nederland vestigen via de Belastingdienst al zekerheid hebben op hoeveel belasting zij uiteindelijk moeten gaan betalen. 

Volgens de onderzoekers komt van de 278 miljard euro die jaarlijks door Nederland stromen 153 miljard euro binnen door deze bijzondere fiscale voordelen. Daarvan stroomt 125 miljard euro weer uit ons land.

Dit bedrag is opvallend genoeg voor bijna de helft afkomstig van een top tien van bedrijven dat via Nederland handelt.  

Hoog bedrag

"Het is aan u en de Tweede Kamer om te beoordelen of we daarmee een belastingparadijs zijn", aldus onderzoekster Barbara Baarsma. "Maar het is een hoog bedrag."

En ook Robin Fransman van het Holland Financial Centre, dat opdracht gaf tot het onderzoek stelt:"belastingontwijking is een risico."

Ontwijking

Volgens SEO is het lastig wat aan belastingontwijking te doen. Doordat het een internationaal verweven systeem is, zal aanpassing van de Nederlandse regels alleen maar tot verplaatsing van de problematiek leiden. 

De dienstverlening rond de brievenbusfirma's levert de economie jaarlijks ruim 3 miljard euro op aan belastinginkomsten en omzet, zo werd voor de publicatie van het rapport al bekend. Dat is twee keer zoveel dan eerder werd aangenomen. 

Geen personeel

Het politieke debat in Nederland richt zich met name op bedrijven die zich in Nederland hebben gevestigd maar die hier geen personeel heeft. Dat gaat volgens het SEO om 85 procent van de brievenbusmaatschappijen in Nederland. 

Maar als de overheid hier wat aan wil doen, dan kan die beter gaan kijken naar de onderliggende structuren van deze bedrijven in plaats van het aanpakken van bedrijven zonder personeel. "Want er zijn ook brievenbusfirma's die dan een paar man personeel aannemen."

Ontwikkelingslanden

Ontwikkelingslanden  lopen volgens het onderzoek door de belastingverdragen 145 miljoen euro mis.

"Het is niet eenduidig te beoordelen of dit nou veel is of weinig", zo vindt Baarsma. "Het is aan de ontwikkelingslanden zelf of ze nadelen willen laten opwegen tegen voordelen dat bedrijven zich daar vestigen."

Wel stelt dat Baarsma dat dit bedrag 'verwaarloosbaar' is, omdat het gaat om 2,8 procent van het totaal aantal geldstromen. 

Uit een eerder op de dag gepubliceerd onderzoek van SOMO blijkt dat ontwikkelingslanden veel meer geld mislopen. Volgens SOMO gaat het bij 28 van de 36 onderzochte landen maar liefst om 771 miljoen euro. 

Schaduwbankieren

De onderzoekers van het SEO hebben ook een advies over de mate van het schaduwbankieren in Nederland, dat volgens het onderzoek 1500 miljard euro omvat.  

Schaduwbanken zijn financiële instellingen die geen bankvergunning hebben, maar wel een rol spelen bij het aantrekken of uitlenen van geld.

Volgens de onderzoekers is de verweving tussen het bankwezen en het schaduwbankwezen groot. Het schaduwbankwezen staat in Nederland indirect wel onder toezicht, maar valt niet onder de vangregelingen in ons financiele systeem.

Risico's

Maar door de grote verwevenheid van beide sectoren is het risico voor banken die wel onder deze regelingen vallen, nog steeds erg groot. "We adviseren het kabinet om te kijken naar deze witte gaten", aldus onderzoeker Marco Kerste. 

Actieplan

GroenLinks vraagt het kabinet om maatregelen tegen het doorsluizen van geld door Nederland.

 "Multinationals sluizen enorm veel geld door Nederland, maar dat levert ons amper werkgelegenheid op en het draagt weinig bij aan onze economie", aldus Kamerlid Jesse Klaver.  "Wat het wel doet is ervoor zorgen dat ontwikkelingslanden en Zuid-Europese landen grote hoeveelheden belastinginkomsten mislopen."

"Ik wil dat daar een einde aan komt."

Concurrentie

Tweede Kamerlid Helma Neppérus (VVD) stelt dat het goed is dat met het rapport nu 'eindelijk duidelijk is hoeveel Nederland heeft aan de financiele verdragen", zo stelt ze in een reactie naar NU.nl. "We hebben maandenlang alleen maar nadelen kunnen horen.

Ze wijst erop dat de concurrentie op de loer ligt voor Nederland. "Als we iets tegen belastingontduiking willen doen dan kan dit echt alleen in Europees verband."

Lees het interview dat NU.nl had met staatssecretaris Weekers over het rapport