De Nederlandse economie kan een flinke oppepper krijgen als miljarden aan pensioenpremies worden gebruikt om de lonen te verhogen.

Dat schrijft De Nederlandsche Bank dinsdag in een onderzoek.

Door bezuinigingsmaatregelen uit het regeerakkoord valt de komende jaren voor ongeveer 9 miljard aan pensioenpremies vrij.

In het regeerakkoord is afgesproken dat het percentage van de pensioenpremie dat van belasting afgetrokken mag worden, omlaag moet. Dat percentage zou in 2015 van 2,25 procent per jaar naar 1,75 procent gaan. Ook verdwijnt de aftrekbaarheid voor inkomens boven de 100.000 euro.

Volgens DNB leidt dit tot een mogelijkheid om de binnenlandse economie aan te jagen "zonder de begroting te belasten".

Consumptie

Zo'n stimuleringsmaatregel zou na vier jaar kunnen leiden tot een groei van de consumptie van huishoudens met 2,3 procent. Ook zou de economie als geheel over vier jaar met 0,6 procent zijn gegroeid.

DNB wijst op het al enkele jaren dalende beschikbare inkomen van huishoudens. "Terugsluisen van vrijvallende premies naar huishoudens kan hier tegenwicht aan bieden en de economie een duw in de rug geven."

Bijkomend voordeel is volgens DNB dat het begrotingstekort met ruim 1 procent zou kunnen worden teruggedrongen.

Er wordt in Nederland - ondanks de bezuinigingen - nog altijd relatief veel pensioen opgebouwd, stellen de onderzoekers van de centrale bank. "Bovendien leidt de verhoging van de pensioenleeftijd tot een langere opbouwperiode."

Vakbonden

Het vrijkomende kapitaal kan ook worden gebruikt om pensioenregelingen te verbeteren, schrijft DNB. "Welke optie wordt gekozen, is een zaak van de sociale partners."

De vakbonden onderhandelen momenteel met het kabinet over het inzetten van pensioengeld. Het sociaal akkoord geeft de sociale partners nog de mogelijkheid met aanpassingen van de pensioenmaatregelen te komen, waarvoor 250 miljoen euro ter beschikking is gesteld.

Econoom en voormalig DNB-bestuurder Lex Hoogduin geeft de centrale bank alvast gelijk. "Als pensioenopbouw wordt verlaagd horen de lonen met zelfde bedrag te worden verhoogd. Of het nou impuls geeft of niet", aldus Hoogduin op Twitter.

Vrij optimistisch

Lans Bovenberg, hoogleraar Economie aan de Universiteit van Tilburg, vindt dat DNB een "vrij optimistisch" beeld schept. Allereerst is het de vraag of pensioenfondsen door striktere regels wel in staat zijn om de pensioenpremies te verlagen.

En mocht dat wel gebeuren, dan verwacht Bovenberg dat mensen het extra geld vooral zullen gebruiken om schulden af te lossen. De hoogleraar denkt niet dat mensen in de huidige situatie veel meer zullen consumeren.

Overigens vindt Bovenberg het geen verkeerde gedachte om de pensioenopbouw flexibel te maken. De pensioenopbouw kan tijdelijk omlaag als een soort crisismaatregel. Maar zodra het economisch weer beter gaat, zou die weer omhoog moeten. “Zo spaar je in economisch goede tijden en stimuleer je in slechtere tijden”, laat hij weten.

Pensioenfederatie

De Pensioenfederatie vindt het niet voor de hand ligt dat de vrijgevallen 9 miljard euro voor iets anders dan pensioenopbouw wordt gebruikt. Veel pensioenfondsen zouden de premies hard nodig hebben om hun financiële positie te versterken. 

Ook de FNV is kritisch over het plan en denkt dat het geld in de pensioenpot hoort. Volgens de vakcentrale is er namelijk geen garantie dat mensen het extra geld zullen uitgeven als de lonen verhoogd worden.

Alternatief

De Verenigde Ondernemingsraden laken het plan van DNB. Daaronder vallen onder meer de ondernemingsraden van Ahold, KPN, Shell en Philips.

De komende 3 weken gaat deze belangenorganisatie in gesprek met politieke partijen om een alternatief voorstel te bespreken. De Verenigde Ondernemingsraden vertegenwoordigen bijna een miljoen werknemers.

"In dat voorstel raken 7 miljoen Nederlanders niet een kwart van hun pensioen kwijt, terwijl de benodigde 2 miljard euro belastingopbrengst toch binnenkomt", laat de organisatie weten.

Vijf vragen over het sociaal akkoord