De groei van de werkloosheid lijkt onstuitbaar, nu er al 643.000 mensen zonder baan zitten.  Dat is 8,1 procent van de beroepsbevolking. Daarmee is het werkloosheidrecord van 639 000 mensen van eind 1983 gebroken.

Arbeidsmarktdeskundige Ton Wilthagen is verrast door de sterke stijging. De Tilburgse hoogleraar was er vanuit gegaan dat het werkloosheidspercentage onder de 8 procent zou blijven.

Hebben we de 'top’ van de werkloosheid nou gezien, of zal het percentage mensen zonder baan nog verder stijgen?

''De snelle groei van de werkloosheid voorspelt weinig goeds. We zijn nou de 8 procent gepasseerd en daarmee zijn we als het ware door de geluidsbarrière gegaan. Het angstbeeld is natuurlijk dat we nu naar de 10 procent gaan. Dat kun je niet uitsluiten, want als de economie gaat herstellen, betekent dat nog niet dat de werkgevers ineens veel mensen gaan aannemen. Dat gebeurt dan later pas weer. Daar zijn we voorlopig nog niet aan toe.”

Waarom doet Duitsland het economisch zoveel beter dan wij? Daar komt de werkloosheid nog niet boven de 7 procent van de werkende bevolking uit. Vroeger was dat toch omgekeerd.

''Wij hebben een probleem dat Duitsland niet heeft, en dat is onze bouwsector. Die is bij ons ingestort, terwijl die in Duitsland blijft groeien. Nederlandse bouwvakkers kunnen in Duitsland of Vlaanderen terecht, als ze dat willen. En als je de bouw zegt, moet je daarin ook de hele toeleveringsindustrie bij noemen. Ook keukens, meubels, verf, noem maar op, worden minder verkocht. De meeste faillissementen zie je ook in deze sector. Bovendien maken Duitsers meer producten, die ze naar Azië kunnen uitvoeren. Denk aan hun auto 's. Wij hebben ons daar de afgelopen jaren jammer genoeg minder op gericht.”

U was voorstander van een sociaal akkoord tussen werkgevers en werknemers.  Het is er nu. Gaat het helpen om de economische problemen te beteugelen?

''De arbeidsmarkt zit op slot. Aan de ene kant heb je de mensen met een vast contract en aan de andere kant heb je de flexwerkers, die weer te weinig zekerheden hebben. Dat moet meer naar elkaar toegebracht worden. Maar het is natuurlijk heel moeilijk om het dak te repareren als het regent. Dat flexwerkers in de nabije toekomst al na twee jaar een vast contract moeten krijgen, hoeft geen voordeel voor deze groep te zijn. Het kan ook zijn dat ze daardoor juist eerder op straat komen te staan dan vroeger, omdat een werkgever ze niet in vaste dienst wil nemen.”

Omscholing en bijscholing zijn de toverwoorden om mensen weer aan het werk te krijgen. Maar is dat ook zo?

''Als mensen zomaar wat gaan leren of studeren, heeft dat geen zin. Omscholing heeft alleen zin als mensen echt iets gaan leren waar vraag naar is. Anders is het duur en weinig effectief. Het wordt wel eens vergeten dat er naast die hele hoge werkloosheidscijfers ook nog een kleine 100.000 vacatures openstaan, zeker in de technische hoek. Ik ben juist bij een bedrijf geweest dat niets begrijpt van de werkloosheid, omdat zij geen geschikte mensen kunnen krijgen. Gerichte scholing kan op dat punt natuurlijk verbetering brengen.”

Er werken veel Polen in Nederland. Is dat niet zuur voor veel van de werklozen?

''Dat gebeurt ook in Duitsland, misschien zijn er daar relatief nog wel meer. In Engeland ook trouwens. Er is wel een verdringingseffect, maar dat is niet erg groot. Ze zorgen er ook voor dat landbouwbedrijven efficiënter kunnen produceren en goedkoper kunnen exporteren. Ze doen daar werk dat Nederlanders niet graag doen. Ze leveren een bijdrage aan de economie.”