DEN HAAG - De werkloosheid in Nederland is in januari sterk opgelopen. Vorige maand zat 7,5 procent van de beroepsbevolking zonder werk, tegen 7,2 procent in december.

Dat maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) donderdag bekend. De werkloosheid nam in januari toe met 21.000 personen en kwam uit op een totaal van 592.000.

In de afgelopen 3 maanden kwamen er gemiddeld 19.000 werklozen per maand bij. Vorig jaar in januari zat nog 5,9 procent van de beroepsbevolking zonder werk.

De laatste keer dat de werkloosheid zo hoog opliep, was in de begin jaren '80. De aantal zijn niet direct met elkaar te vergelijken omdat er sinds 2003 door het CBS andere meetmethodes worden gehanteerd.

Jeugd

De werkloosheid steeg in alle leeftijdsgroepen, maar vooral onder de jeugd tot 25 jaar.

Dat aandeel kwam uit op 15 procent tegen 13 procent een kwartaal eerder. Niet eerder sinds de jaren 80 van de vorige eeuw was de jeugdwerkloosheid zo hoog. 

In de categorie 25-45 jarigen steeg de werkloosheid vorige maand tot 6,7 procent. Bij 45-65 jarigen was dat 6,4 procent.

Beweeg de cursor over de lijn om de percentages te zien . De gegevens zijn afkomstig van CBS. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Uitkeringen

Uit cijfers van uitkeringsinstantie UWV blijkt verder dat het aantal WW-uitkeringen is toegenomen met 29.000 tot een totaal van 369.000.

Het aantal lopende WW-uitkeringen steeg daarmee in januari 2013 met 8,6 procent.

Vooral in de noordelijke provincies Drenthe, Groningen, Friesland en Overijssel steeg het aantal uitkeringen. Ook onder jongeren en in de bouw nam het aantal uitkeringen meer dan gemiddeld toe.

Asscher

De stijging is 'fors', beaamde minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher. ''En de vooruitzichten voor de korte termijn zijn niet rooskleurig. Het is een bittere pil voor de mensen die hun baan verliezen of het onderwijs uitstromen en geen baan kunnen vinden.''

Hij wil de kansen op werk ''voor zowel jongeren als ouderen'', zien te vergroten. ''Er is echter geen simpele oplossing om dit probleem in kort tijdbestek op te lossen. We moeten daarom door met het investeren in onderwijs, met innovatie en met het beteugelen van de crisis in Europa, om zo kansen voor mensen op de arbeidsmarkt te vergroten en de Nederlandse economie te versterken.''

Koers bijstellen

SP-leider Emile Roemer vindt het hoog tijd dat het kabinet zijn koers bijstelt. Het zou in de bouw moeten investeren om de werkloosheid te bestrijden. De PVV wil dat de koopkracht wordt gestimuleerd.

Roemer zegt dat het kabinet passief blijft terwijl de crisis om zich heengrijpt. ''Het staat erbij en het kijkt ernaar.''

De PVV-Kamerleden Geert Wilders, Teun van Dijck en Roland van Vliet dringen in schriftelijke vragen aan de ministers Jeroen Dijsselbloem (Financiën) en Lodewijk Asscher (Sociale Zaken) aan op maatregelen die de koopkracht verbeteren. Er moet een einde komen aan ''de rampzalige vicieuze cirkel waarin het kabinet-Rutte II ons heeft geduwd'', zeggen ze.

CDA'er Van Hijum vindt dat het kabinet ''onnodig veel schade'' aanricht met zijn woningmarktplannen. Hij noemt de verhuurdersheffing van 2 miljard die de corporaties moeten gaan betalen en het uitstel van investeringen.

Concreet bewijs

Hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS stelt dat het al lang economisch slecht gaat en we dat terugzien in de arbeidsmarkt. "Het is een hard gelag. Economische krimp is voor mensen een abstract getal, maar als iemand zijn baan verliest is dat een concreet bewijs dat het slecht gaat."

Volgens de econoom kunnen veel bedrijven de financiële klappen, die de langdurige periode van laagconjunctuur met zich meebrengt, niet meer opvangen. Zij gaan failliet of moeten inkrimpen. Daardoor komen veel werknemers op straat te staan.

Kritiek

Dennis Wiersma van FNV Jong reageert kritisch op de cijfers. Volgens hem blijft de inzet van het kabinet en de sociale partners (werkgevers- en vakbondsorganisaties, red.) 'van alle kanten achter' om iets aan de cijfers te doen.

"We zien de werkloosheid maand op maand stijgen. Maar Asscher heeft tot nu toe maar 100 miljoen uitgetrokken om daar iets te doen."

"Ondertussen blijven de sociale partners maar verkennende gesprekken voeren. Ik vind dat onverantwoordelijk. Grote toekomstige vragen staan op het spel. Het lijkt wel of de sociale partners vinden dat de problemen niet groot genoeg zijn. Dat noem ik het ultieme gesteggel."

Gelaten

Ook CNV-voorzitter Jaap Smit is hier kritisch over. "Wat verbaast is dat we het gelaten lijken te accepteren. Dat kan niet meer: kabinet, werkgevers en werknemers moeten nu aan slag om de economie een slinger te geven en het vertrouwen te herstellen."

"Het aantal werklozen ligt op het moment hoger dan in de jaren tachtig, 1 op de 7 jongeren zit werkloos thuis en het consumentenvertrouwen is lager dan ooit, als er ooit een moment is geweest om in beweging te komen dat is het nu," aldus Smit.

Onaanvaardbaar

Ook vakcentrale FNV stelt dat de werkloosheid 'tot een onaanvaardbaar niveau' is gestegen. 

"Als de werkloosheid oploopt tot 600.000 mensen, moet de politiek niet blijven roepen dat de werkloosheid in Nederland relatief laag is. We hebben nu banen nodig, geen schadelijke bezuinigingen'', zegt Leo Hartveld, vicevoorzitter van de FNV.  Volgens hem liggen de oorzaken van de stijgende werkloosheid vooral in 'de opeenstapeling van  bezuinigingen van dit krimpkabinet'. 

Recessie

Vorige week werd al bekend dat Nederland opnieuw in een recessie zit. De Nederlandse economie is in het vierde kwartaal van 2012 met 0,7 procent gekrompen ten opzichte van een jaar eerder. 

De krimp is grotendeels toe te schrijven aan een verdere daling van de consumptie door huishoudens. Ervaringen uit het verleden leren dat bij een recessie de werkloosheid zal oplopen.

Donderdag bleek uit cijfers van het CBS ook dat het vertrouwen van consumenten in februari naar een historisch dieptepunt gedaald. De vertrouwensindex daalde met 9 punten naar -44, het laagste niveau sinds de start van deze seizoengecorrigeerde reeks in april 1986.

Consumenten waren vooral pessimistischer over hun eigen financiële situatie.

Lees meer politieke reacties

Analyse econoom Lars Bovenberg

Analyse econoom Sweder van Wijnbergen