Bolkestein stopt op 1 november als eurocommissaris

DEN HAAG/BRUSSEL - Frits Bolkestein stopt op 1 november als eurocommissaris. Dat heeft hij deze week aan premier Balkenende laten weten. Dat is vrijdag door de Rijksvoorlichtingsdienst bevestigd.

Bolkestein, die de portefeuille interne markt beheert, zei vrijdag in NRC Handelsblad dat hij al lang had besloten om op te stappen. Hij heeft dat opzettelijk voor zich gehouden om niet aan invloed te verliezen in Brussel.

Boek

De belangrijkste reden voor Bolkestein om weg te gaan is dat hij een boek wil schrijven over de invloed van intellectuelen op de wereldpolitiek. Ook wil hij meer tijd maken voor z'n vrouw (de actrice Femke Boersma), en zijn kinderen en kleinkinderen.

'Jammer'

Premier Balkenende vindt het 'jammer' dat Bolkestein afziet van een nieuwe termijn als eurocommissaris. "Bolkestein was een goede eurocommissaris en had wat het kabinet betreft door kunnen gaan", laat Balkenende via zijn woordvoerder weten. Balkenende is wel blij dat Bolkestein nu de benodigde duidelijkheid heeft gegeven.

Het kabinet zal 'voortvarend' op zoek gaan naar een opvolger voor Bolkestein. Of dat opnieuw een VVD'er of wellicht een CDA'er wordt, valt nog niet te zeggen, aldus de woordvoerder van Balkenende.

Opvolging

Het CDA zou oud-minister van Financiën Ruding als eerste kandidaat voor de Nederlandse post binnen de commissie willen aanwijzen, afhankelijk van de portefeuille die Nederland in de wacht kan slepen. De tweede CDA-kandidaat is volgens diverse bronnen huidig landbouwminister Veerman.

De VVD zal in het kabinet echter eisen dat oud-minister van Verkeer Neelie Kroes Frits Bolkestein opvolgt als eurocommissaris. Kroes is de enige kandidaat namens de VVD. Dat zei Tweede-Kamerlid en Europa-specialist voor de VVD, Van Baalen, vrijdag namens VVD-vice-premier Zalm en fractievoorzitter Van Aartsen.

'Zwaargewicht'

Van Baalen noemt het besluit van Bolkestein om niet door te gaan in de Europese Commissie jammer. "Hij is een zwaargewicht. Dit is een verlies voor de Europese politiek."

Van Baalen zegt dat het CDA internationaal goed vertegenwoordigd is met premier Balkenende, minister Bot (Buitenlandse Zaken) en oud-CDA-leider De Hoop Scheffer als NAVO-baas. "De VVD had met Bolkestein een eurocommissaris en het is logisch dat we die plek behouden."

Achterkamertjes

Max van den Berg, PvdA-lijsttrekker voor de komende Europese verkiezingen, vindt dat de opvolger van Bolkestein democratisch moet worden gekozen. "Geen gedoe meer in achterkamertjes om iemand aan een baantje te helpen. Laat de Tweede Kamer stemmen over kandidaten. Ik roep partijen op om kandidaten te noemen", zei Van den Berg vrijdag in een reactie op het aangekondigde vertrek van Bolkestein.

Van den Berg vindt dat de VVD'er de afgelopen vijf jaar een goede commissaris is geweest. "Maar inhoudelijk botsten we wel erg. Hij zit erg op de lijn van het aandeelhouderskapitalisme. Ik kom meer op voor de werknemers."

De PvdA-europarlementariër zegt respect te hebben voor de manier waarop Bolkestein zijn werk als Europees commissaris heeft gedaan. "De manier waarop hij steeds het debat is aangegaan is een voorbeeld voor andere Europese politici."

Twijfel

De inmiddels 71-jarige oud-VVD-leider liet dit voorjaar voor het eerst weten dat hij twijfelde aan verlenging van zijn zetel in de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de Europese Unie. "Er zijn voors en tegens, zowel zakelijk als privé", zei hij begin maart.

Bolkestein is sinds 1999 de Nederlandse eurocommissaris. Hij is verantwoordelijk voor de portefeuilles interne markt en belastingen. De termijn van de huidige Europese Commissie, die onder leiding staat van de Italiaan Prodi, loopt in oktober af.

Van der Ploeg

PvdA'er Van der Ploeg is "een klein beetje verrast" over het aangekondigde vertrek van Bolkestein als eurocommissaris. Voor Radio 1 zei de oud-staatssecretaris van Cultuur en huidig hoogleraar dat hij nog steeds kandidaat is om Bolkestein op te volgen. "Ik zie dat niet als een leuke, maar als een serieuze baan."

Van der Ploeg prees de eurocommissaris dat hij "goed werk" heeft verricht voor Nederland. De oud-bewindsman ijvert voor een "open en transparante" benoemingsprocedure in de Tweede Kamer voor de opvolger van Bolkestein. Als grote problemen voor Europa noemde hij naast terrorisme de kwakkelende economie.

Vlaggenschip

De VVD-lijsttrekker voor de komende Europese verkiezingen, Jules Maaten, zal Bolkestein missen. "Hij is toch ons vlaggenschip in Europa", zegt Maaten vrijdag in een reactie. "Wij zijn trots op wat hij heeft gedaan."

Maaten beklemtoont dat Bolkestein de discussie over de grenzen van Europa heeft aangezwengeld. "Als Europees commissaris heeft hij baanbrekend werk gedaan voor de interne markt van Europa. Als enige liberaal in een vrij socialistische Europese Commissie heeft Bolkestein veel respect afgedwongen."

Maaten hoopt dat de oud-minister nu de handen vrij heeft om de VVD-campagne voor het Europees Parlement te steunen. "Als hij wil, is hij zeer welkom."

'Goede zaak'

Het vertrek van Bolkestein is een goede zaak, vindt delegatieleider Joost Lagendijk van GroenLinks in het Europees Parlement vrijdag.

"Bolkestein had een visie op het verleden, niet op de toekomst", zegt Lagendijk. "Hij werkte steeds aan het 'Europa van markt en munt', terwijl wij liever verder kijken."

Lagendijk kritiseert vooral Bolkesteins volhardende pogingen om bedrijfstakken te liberaliseren. "De nadelen zijn inmiddels wel gebleken, maar Bolkestein blijft maar met voorstellen komen. Na de stroommarkt, nu ook al het water en het openbaar vervoer."

SP

Ook de SP is blij met het vertrek van Eurocommissaris Frits Bolkestein. "Als fanatiek voorvechter van een vrije Europese interne markt heeft hij de publieke sector geen goed gedaan", aldus de SP in een persbericht. Wat betreft de opvolging pleit de SP voor een 'volstrekt open en democratische procedure'.

SP-Kamerlid Harry van Bommel: "Het is voor ons onaanvaardbaar indien de coalitiepartijen, zonder enige inspraak, in de achterkamertjes de voordracht voor een nieuwe Eurocommissaris bedisselen."

Tip de redactie